Biały Atrament

Święty z Issyk-kul

2012-02-04T14:15:00.002+01:00

Słowo się rzekło, a ja z obietnic się nie wycofuję. Poniżej znajdziecie link do rozdziału VII "Testamentu Damoklesa". Rozdział VII jest wyjątkowy, bo oprócz części większej historii jest również samodzielnym opowiadaniem - i to nie byle jakim! "Świętym z Issyk-kul" rozpoczęła się moja oficjalna literacka kariera, więc ten tekst zawsze będzie mi wyjątkowo bliski. Więcej o jego genezie dowiecie się ze wstępu, a sam plik znajdziecie tutaj.

Przyszłość wymiany informacji

2012-01-28T16:48:00.013+01:00

Witam w nowym roku!

The Pirate Bay rozpoczął kilka dni temu fascynujący sposób promocji artystów poprzez swoją stronę startową. Przeczytałem, co na ten temat napisał Paulo Coelho. Coś mnie tknęło. Jestem nie tylko przeciwnikiem ustawodawstwa antypirackiego, takiego jak SOPA czy ACTA, ale również zwolennikiem zmiany sposobu, w jaki odbiorcy otrzymują treści kultury. Obecny model jest przestarzały. Ludzie, którzy ściągają materiały z sieci, to ci sami, którzy płatnie uczestniczą w odbiorze kultury.

Jak wiecie, publikowałem już niektóre ze swoich tekstów w internecie, całkiem za darmo.
Tutaj znajdziecie opowiadanie sf, "Sequitur", zamieszczone przeze mnie na tym blogu w zeszłym roku.
Tutaj opowiadanie, "Kodesh Hakodashim", które udostępniłem poprzez kwartalnik Qfant.
Tutaj kolejne opowiadanie sf, "Aure", zamieszczone na serwisie Kawerna.

Wszystko to już znacie.
W takim razie co powiecie na całą książkę? Na "Śmiertelnego boga", który ukazał się drukiem w 2010? Tutaj, zdaje się, można go pobrać. Jeśli nie tam, to z pewnością tutaj.Proszę, śmiało, ściągnijcie go za darmo - jeśli Wam się spodoba, kupcie go albo "Testament Damoklesa". Pokażcie, że obecny model wymiany stał się przestarzały.

Pozdrawiam,
Marcin Wełnicki

Spotkanie

2012-01-12T18:58:00.003+01:00

Jutro w Empiku w Galerii Bałtyckiej we Wrzeszczu odbędzie się spotkanie autorskie z Dariuszem Domagalskim i ze mną. Tych, którzy chcieliby mnie poznać, porozmawiać (nie tylko o moich książkach), serdecznie zapraszam.

Tylko kogo zabić?

2012-01-02T15:40:00.003+01:00

Jeśli temat mojej osoby Was jeszcze nie znudził,w internecie pojawił się wywiad, który przeprowadził ze mną serwis Zbrodnia w Bibliotece. Rozmawiamy w zasadzie o wszystkim, w tym o moich bliższych i dalszych planach pisarskich, więc jeśli kogoś ciekawi, nad czym pracuję po "Testamencie Damoklesa" to - jak zwykle - polecam.

Aure. Część 2 i 3

2011-12-05T13:35:00.001+01:00

W sieci są już dostępne pozostałe dwie części opowiadania (a może raczej nowelki) Aure - można je przeczytać tutaj i tutaj. Jak zawsze polecam.

Zagłada Atlantydy już tu jest

2011-12-05T13:33:00.001+01:00

To niebywałe, ale Zagłada Atlantydy wreszcie się ukazała. Można ją zakupić we "wszystkich dobrych sklepach z grami planszowymi", he.

Instrukcja do Zagłady Atlantydy

2011-11-21T13:09:00.002+01:00

Instrukcja do Zagłady Atlantydy jest już dostępna w sieci. Zainteresowanych zapraszam tutaj.

Zagłada Atlantydy forever!

2011-11-18T17:02:00.003+01:00

Niewiarygodne, ale wygląda na to, że Zagłada Atlantydy, pierwsza gra planszowa mojego autorstwa, wyjdzie w przeciągu dwóch tygodni. Wszystkich, którzy są równie zaskoczeni (pozytywnie rzecz jasna), co ja, zapraszam na oficjalną stronę wydawnictwa Galakta.

Ba, uruchomiono już przedsprzedaż - a jeśli chcemy Waszych pieniędzy, to możecie być pewni, że coś jest na rzeczy! Zachęcam do zapoznania się ze stroną gry, a także oczekiwania na elektroniczną wersję instrukcji, która powinna na dniach pojawić się w sieci.

Premiera Testamentu Damoklesa

2011-11-18T16:47:00.008+01:00

W środę miała premierę moja nowa powieść, Testament Damoklesa. Biorąc pod uwagę różne ewentualne nieprzewidziane i nieprzychylne wydarzenia, a także czas, w jakim dostawy pokonują drogę z magazynu do księgarni i dalej, na półki, wstrzymałem się z tą informacją do teraz - a teraz zachęcam do kupna i lektury (w dowolnej kolejności).

Trochę informacji o samej książce można znaleźć tutaj, na jej oficjalnej stronie.

W sieci ukazało się też kilka recenzji, które, przyznam, zaskoczyły mnie oszałamiająco pozytywnym odbiorem książki:

Elizjon: "Testament Damoklesa” Marcina Wełnickiego bardzo pozytywnie mnie zaskoczył. Wciąga od początku i do samego końca lektury zaskakuje pomysłowością oraz świeżością. Dzięki precyzyjnemu odzwierciedleniu wszystkich szczegółów, wiem, że jeszcze niejednokrotnie wrócę do tej pozycji. Choćby po to, aby dokładnie posprawdzać wszystkie fakty zawarte w książce, aczkolwiek myślę, że nie znajdę żadnych nieścisłości. Jednego jestem pewien – o Wełnickim jeszcze niejednokrotnie usłyszymy. I wcale się nie zdziwię, jeśli za kilka lat będzie w czołówce najlepszych polskich autorów. „Testament Damoklesa” zdecydowanie jest jedną z lepszych powieści, jakie miałem ostatnimi czasy przyjemność przeczytać."

Kawerna: "Autorowi Testamentu Damoklesa udała się rzecz trudna – zebrał i połączył wiele różnych motywów, schematów i wątków, otrzymując nowe, oryginalne i ciekawe danie. Znajdą w nim coś dla siebie zarówno miłośnicy militariów, fani SF, zwolennicy sensacji, jak i wielbiciele grozy – a zwłaszcza ci z nich, którzy cenią ciekawe pomysły i fabuły, w których głównym bohaterom nie wszystko się udaje. "

Polter: "Marcin Wełnicki wyrasta na jednego z najciekawszych polskich pisarzy fantastycznych. Po debiutanckim Śmiertelnym bogu, w którym śmiało łączył elementy z mitologii Cthulhu ze scenografią drugowojenną, napisał Testament Damoklesa, jego niebezpośrednią kontynuację, tworząc kolejny wybuchowy sztafaż wypełniony intertekstualnymi odwołaniami."

Qfant: "(...)niebanalność tej pozycji urasta do poziomu, który zachwyci najbardziej wymagającego czytelnika, uważającego, że w literaturze widział już wszystko. Jestem pełna podziwu dla wyobraźni i pomysłowości Marcina Wełnickiego, który strona po stronie potrafił wyczarować autentyczne cuda. Dawno już nie czytałam tak barwnej i z takim rozmachem napisanej książki, gdzie nie tyle trudno odgadnąć, co wydarzy się za chwilę, co brakuje czasu, aby nawet o tym pomyśleć. Człowiek ledwo zdąży ze świstem wciągnąć powietrze, a już musi opróżnić płuca, by po raz drugi zaczerpnąć tchu. Fantastyczna lektura, jedna z najlepszych, jakie miałam przyjemność w ostatnich miesiącach czytać. Polecam serdecznie!"

Rpg Sztab: "Po lekturze pierwszych kilkunastu stron oraz streszczenia książki dodałem dwa do dwóch i nastawiłem się na naprawdę ciężkostrawne danie. Tymczasem ku memu zupełnemu zaskoczeniu nawet się nie obejrzałem gdy ujrzałem stronę końcową epilogu – kuchmistrz z Pana Wełnickiego nie lada!"

Do księgarni marsz!

Aure. Część 1

2011-11-18T16:44:00.004+01:00

... na Hataku można też przeczytać fragment mojego dłuższego opowiadania science fiction, Aure (pozostałe części ukażą się niebawem). Jeśli ktoś pamięta, Aure przeszło do drugiego etapu konkursu na opowiadanie hard sf wydawnictwa Powergrapth/Nowej Fantastyki w... zdaje się 2009 albo na początku 2010 roku. Konkurs im się trochę rozjechał, a opowiadanie nie może się wiecznie marnować, więc zapraszam do lektury.

Dzieci Frankensteina

2011-11-18T16:39:00.002+01:00

Zapraszam do zapoznania się z kolejnym felietonem mojego autorstwa, zamieszczonym na serwisie Kawerna. Tym razem powracam do tematu książek - i to nie byle jakich, bo ubóstwianych lub potępianych (w Polsce raczej to drugie) mashupów. Jak zawsze polecam.

Recenzja. Arkham City

2011-11-07T11:40:00.003+01:00

Mimo że na blogu mało się dzieje, to w rzeczywistości piszę więcej niż zazwyczaj - recenzji, felietonów, opowiadań, no, i męczę kolejną książkę... W każdym razie zapraszam was do recenzji gry Arkham City, opublikowanej na serwisie Hatak.pl

Co z tą interaktywnością?

2011-11-07T11:36:00.001+01:00

Na Polygamii ukazał się kolejny felieton mojego autorstwa. Tym razem biorę na tapetę niepokojący trend "filmowości" gier. Polecam!

Kodesh Hakodashim

2011-11-07T11:27:00.002+01:00

W związku ze zbliżającą się premierą „Testamentu Damoklesa”, postanowiłem zamknąć cykl opowiadań rozpoczęty „Świętym z Issyk-kul” (SFFiH 54) i kontynuowany w „Świętym Głupcu” (SFFiH 62). Ostatnią częścią tej mini trylogii, świętego tryptyku, jest „Kodesh Hakodashim” (z hebrajskiego „Święte Świętych”). Fabułę opowiadania można potraktować jako preludium do „Testamentu…”.

Chciałem, żeby tę historię mogło poznać jak najwięcej osób, dlatego zdecydowałem się opublikować je w Internecie (za darmo!) – już teraz zapraszam do magazynu Qfant.

Recenzja. Dark Souls

2011-10-21T12:50:00.004+02:00

Przyznam się Wam szczerze, że ostatnio czuję się trochę wypalony - czytelniczo. Dużo piszę, część z tego możecie już znaleźć tu czy tam, część ukaże się niedługo, ale na większość będzie trzeba niestety poczekać do przyszłego roku. W każdym razie, po iluś tam godzinach pisania, kiedy spoglądam na stos książek, nie pałam do niego takim entuzjazmem, jak zazwyczaj.

Muszę trochę odpocząć i odreagować. Relaks zapewniają mi długie spacery z psem, a napięcie wyładowuję, grając na konsoli. Jako człowiek w zasadzie rozsądny nie widzę powodu, aby moje ślęczenie przed telewizorem miało być zupełnie bezproduktywne - i wobec tego, w wolnych chwilach, będę pisał recenzje gier, przez które zarwałem noce (popełniłem już wcześniej kilka mniejszych recenzji dla Polygamii).

Na początek zapraszam do zapoznania się z tekstem o Dark Souls, grze, która moim zdaniem szybko stanie się kultowym hitem.

Po co nam bohater?

2011-10-21T12:47:00.002+02:00

Na Polterze ukazała się dyskusja, jaką przeprowadziłem z Bartłomiejem Łopatką na temat istoty i celu istnienia literackich bohaterów. Trochę filozoficznie, trochę prześmiewczo, trochę o realiach pisania od drugiej strony. Zachęcam do przeczytania i wzięcia udziału w dyskusji.

Testament Damoklesa

2011-10-21T12:39:00.002+02:00

Premiera mojej nowej książki tuż za rogiem. W sieci można już podziwiać okładkę (autorstwa Chrica McGratha), a od kilku dni również zapoznać się z fragmentem tekstu, choćby tutaj.

Nie jestem PR-owcem, więc powiem tylko tyle, że z Testamentu Damoklesa jestem bardzo dumny, moim zdaniem przebija poprzednią powieść pod każdym względem. Mam nadzieję, że i Wam przypadnie do gustu.

Copernicon

2011-10-14T07:30:00.001+02:00

Może to warte wpisu, a może nie, ale… w ten weekend (tj. zaczynając od dzisiaj) będę gościem Coperniconu w Toruniu, więc jeśli ktoś ma potrzebę poznania mnie na żywo i będzie w okolicy – zapraszam. Dziś wieczorem prowadzę prelekcję o historii alternatywnej, w niedziele biorę udział w debacie o serialu Battlestar Galactica.

Zagłada Atlantydy, bam, bam!

2011-09-29T09:51:00.002+02:00

Zagłada Atlantydy powstała w 2007 roku i miała się ukazać z końcem 2008. Produkcję dotknęły niemal wszystkie możliwe nieszczęścia (w tym przynajmniej jedna egipska plaga). Mamy początek jesieni 2011 r. i gry na półkach jak nie było, tak nie ma... jeszcze. Potwierdzam, że pojawiły się pierwsze "advanced copies", premiera jest bliska i nieunikniona (trzymajcie kciuki!).

Slavika, bam!

2011-09-29T09:44:00.002+02:00

Ostatnio więcej tu wieści, niż treści, ale nic na to nie poradzę. Przyznam bez bicia, że przez 2-3 tygodnie przeczytałem może 40 stron - różnych książek - liczę na odmianę losu z początkiem października... Natenczas mam jednak tylko kolejne informacje - jeszcze w tym roku ukaże się karciana gra mojego autorstwa, Slavika. Drużyny śmiałków, potwory, tajemnicze krainy, dużo przeszkadzania sobie nawzajem - te sprawy.

Autorek ilustracji jest Jarek Nocoń, a gra ukaże się nakładek wydawnictwa Rebel.

Świat żywych trupów...

2011-09-21T15:07:00.004+02:00

Krótki heads-up. W najnowszym (czyt. wrześniowym) numerze magazynu Play możecie przeczytać mój artykuł o zombich. Trochę historii, trochę ciekawostek, tekst długi i myślę, że warty przeczytania. Jak zawsze – polecam.

Wywiad

2011-09-15T21:18:00.002+02:00

Jeszcze żyję, czego dowodem może być wywiad, jakiego udzieliłem serwisowi Poltergeist. Innych dowodów pulsu (np. recenzji Córki Imperium albo kolejnego Wielkiego Czytania) można się spodziewać, powiedzmy, na dniach, jeśli szczęście dopisze, już w ten weekend.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 21

2011-07-28T17:09:00.002+02:00

[Poniżej znajdują się spoilery do książek z cyklu Malazańskiej Księgi Poległych]

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych trwa. Przypominam: w tym cyklu przywołuję treść poszczególnych rozdziałów sagi, wdając się czasem w analizę lub interesujące dygresje. Oczywiście, moje posty są tylko cieniem rzucanym przez właściwy re-read, odbywający się na stronie wydawnictwa Tor. Osoby chcące pogłębić znajomość Malazańskiej Księgi Poległych kieruję tutaj. Dziś kontynuujemy omawianie Bram Domu Umarłych.

Rozdział drugi otwiera scena przechadzki Duikera. Historyk włóczy się po ulicach Hissaru; na ścianach mijanych domów zauważa znaki nawołujące do buntu, buntu, na który malazańskie dowództwo nie jest przygotowane. Zakrada się do kupieckiego namiotu i tam podsłuchuje przepowiednię o Dryjhnie, władczyni Apokalipsy. Po powrocie do imperialnej twierdzy Duiker trafia na spotkanie Coltaine’a, Bulta, Kulpa i Mallicka Rela. Otrzymujemy urywek historii: opis pierwszego spotkania Bulta i Duikera (walczyli po przeciwnych stronach; pierwszy omal nie zabił drugiego; potem Dujek zranił Bulta, a koń wickanina odwdzięczył mu się zmiażdżeniem ręki). Zebrani czekają na czarnoksiężnika Coltaine’a, Sormo E’natha. To wzbudza powszechne niedowierzanie, bo Laseen bardzo dokładnie wytępiła wszystkich wickańskich magów… okazuje się jednak, że dokonała się swoista reinkarnacja – kruki przyniosły dusze czarowników, aby mogli się odrodzić.

Sormo okazuje się dziesięcioletnim chłopcem (Duiker przypomina sobie, że Rhivijczycy posiadają podobne wierzenia na temat reinkarnacji, co wic kanie; przekonamy się o tym już we Wspomnieniu Lodu). Czarnoksiężnik potwierdza słowa Duikera - zbliża się rebelia – ale Mallick Rel bagatelizuje całą sprawę. Kapłan przekazuje Coltaine’owi rozkaz przemarszu wojsk do Arenu (rozkazy pochodzą od samego wielkiej pięści Pormquala), ale wódz wickan go odrzuca, słusznie obawiając się pozostawić wschodnie wybrzeże niebronionym. Niezadowolony i urażony Mallick Rel oddala się, aby przekazać Pormqualowi „zalecenia” Coltaine’a. Duiker wyjaśnia, że prawdziwą malazańską władzę w Siedmiu Miastach sprawuje właśnie Mallick, co doprowadza do dyskusji na temat poczynań Laseen. Bult sugeruje, że jej zdrada Kellanveda i Tancerza była podyktowana dobrem imperium (byli dobrymi zdobywcami, ale kiepskimi władcami). Na koniec spotkania dowiadujemy się, że historyk dołączy do sztabu Coltaine’a. Podczas prywatnej rozmowy Dukier prosi Kulpa, aby zorganizował ucieczkę Heborica z kopalni otataralu.

Akcja przenosi się do Ehrlitanu. Śledzimy Skrzypka (przebranego za Grala), który jest świadkiem krwawego ataku Czerwonych Mieczy na wyznawców Dryjhny (ci pierwsi to fanatyczna grupa militarna tutejszych, oddanych Cesarzowej Laseen). Skrzypek ratuje dwójkę dzieci, które okazują się wnuczętami Kimloca, największego chodzącego z duchami Tanno (bardzo to wygodne fabularnie, nie powiem…). Kimloc ostrzega Skrzypka, że pustynny szlak, którym chcą dotrzeć do Arenu (aby tam wsiąść na statek do imperialnej stolicy) przecina się ze Ścieżką Dłoni, a to może się okazać śmiertelnie niebezpieczne. Ścieżka Dłoni prowadzi bowiem do groty/bramy, która pozwoli (być może) jednemu z d’iversów albo jednopochwyconych dokonać ascendencji i zostać panem swojej „rasy”. Kimloc zna też historię Podpalaczy Mostów (zahartowani w słońcu Raraku, podążali za grupą falah’dańskich magów). Chciałby dotknąć Skrzypka, aby go pobłogosławić, a potem również ułożyć pieśń, która (znów być może) zapewniłaby Podpalaczom Mostów własną drogę ku ascendencji, ale żołnierz odmawia. Niepocieszony Kimloc wręcza Skrzypkowi muszlę, w której zaklęto pieśni mocy (mimo wszystko poklepując go na odchodnym). W drodze do wyjścia Skrzypek rozmawia chwilę z kapitanem Turqiem – dowiadujemy się co nieco o kapitulacji Karakarangu (Kimloc poddał miasto Dujekowi, chociaż podobno mógł zniszczyć imperialną armię) i o rzezi w Arenie.

Powyższy fragment ocieka informacjami, zwłaszcza, jeśli czytało się już pozostałe książki z serii. Mamy wspomnienie o oblężeniu Li Heng i walce cesarza z Treachem i Ryllandarasem (Powrót Karmazynowej Gwardii), sugestię, że Raraku była kiedyś morzem (Dom Łańcuchów), no i do tej pory niewyjaśnioną kwestię areńskiej rzezi („T’lan Imassom Logrosa nie wydano rozkazu ataku”).

Skrzypek wraca do Kalama i opowiada mu o Ścieżce Dłoni – Kalam już o niej wie, odczytał pokrywające ściany symbole. Skrzypek nie wyjawia zabójcy, że spotkał się z Kimlokiem, bo wie, że tamten zabiłby chodzącego z duchami i jego rodzinę.

Kalam udaje się do starego miasta, gdzie spotyka się z Mebrą. Zabójca wymusza na informatorze podanie haseł i znaków, które zapewnią mu bezpieczną podróż przez pustynię. Mebra, niby przez przypadek, wyjawia, że posiada Księgę Dryjhny, która musi zostać dostarczona do jasnowidzącej (przywódczyni kultu Apokalipsy). Kalam z chęcią ją zaniesie, to będzie jego karta przetargowa, gdyby na szlaku coś poszło nie tak. Kiedy zabójca się oddala, okazuje się, że wszystko ukartowały Czerwone Miecze – chcą podążyć za księgą do samej jasnowidzącej. Mebra przekonuje komendanta Czerwonych Mieczy, aby wzięli Kalama żywego (podejrzewa, że Podpalacz Mostów zmierza do Malazu zabić Cesarzową).

Tymczasem na granicy Świętej Pustyni i Pan’potsun Odhan Icarium i Mappo pokonali d’iversa-lamparta. Icarium ledwo co nie uległ gniewowi, a Mappo jest ranny. Zatrzymali się u podnóża klifu, na którym wzniesiono jakąś wieżę, ale w pobliżu nie widać żadnej drogi wiodącej do środka. Pojawia się inny zmiennokształtny, tym razem jednopochwycony niedźwiedź, Messremb. Wita się uprzejmie, rozmawia chwilę z Mappem (którego zna), a zaspokoiwszy swoją ciekawość, rusza w dalszą drogę. Icarium zauważa, że „tli się w nim szaleństwo”. Spotkaniom nie ma końca: jak tylko znika jednopochwycony, przybywa Iskaral Krost, kapłan Cienia, na mule. Iskaral posyła muła do jaskini, z której po chwili wyłania się Sługa (Icarium i Mappo czują tu działanie grot). Wreszcie z okna wieży zostaje zrzucona lina – to robota bhok’arala (skrzydlatej małpy) – Isklaral Krost nie ma akolitów, towarzyszą mu tylko te niewdzięczne zwierzęta. Okazuje się, że Icarium zapomniał o stoczonej z d’iversem walce; kiedy pyta o skrwawione ostrze swojej broni, Mappo kłamie, mówiąc, że to on sam zmierzył się z samotnym lampartem (używając broni Icariuma).

I znów zaserwowano nam mnóstwo smaczków: od przeszłości Kalama, po Iskarala Krosta, który maluje po ścianach kanionów czerwone dłonie (aby zmylić zmiennokształtnych), od wspomnienia o Królowej Snów po tożsamość Sługi Krosta. Generalnie rozdziały Bram Domu Umarłych są znacznie „gęstsze” w informacje od Ogrodów Księżyca, dlatego zalecam uważną lekturę, w przeciwnym razie można się zgubić (podczas pierwszego czytania zdarzyło mi się to przy fragmencie o podróży statkiem poprzez groty).

W rozdziale trzecim przenosimy się z początku na Otataralową Wyspę. Felisin handluje swoim ciałem, aby zapewnić sobie i towarzyszom różne względy – tym razem dzień wolny dla Heborica, który jest w kopalniach strasznie męczony. Wygląda na to, że kapitan Sawark otrzymał rozkazy zadręczenia starego historyka. Myśli Felisin o własnym moralnym upadku (z którym radzi sobie nadzwyczaj dobrze) przeplatają się ze wspomnieniem teorii Heborica odnośnie otataralu – jak znajdowano go tylko w skale wapiennej, a nigdy w skale macierzystej, że jego pokłady przypominają warstwy stopionego tłuszczu, być może istot żywych, i że tym, co je stopiła, była magia.

Po drodze do obozu Beneth (mężczyzna, z którym właśnie przespała się Felisin) i Felisin spotykają młodego strażnika, Pellę. Pella martwi się, że na wyspie jest strasznie dużo Malazańczyków i niedługo może dojść do buntu. Strażnik cytuje nawet pracę Duikera o Kellanvedzie, wyraźnie próbuje dziewczynie coś powiedzieć, ale ta zdaje się tego nie zauważać. Dalej mijają jezioro Topiel. Heboric prosił Felisin, żeby sprawdzała jego poziom, bowiem zaczęła się pora sucha. Tak jest w istocie, ale mimo to dziewczyna pozostaje sceptyczna – każdy, kto próbował tędy uciec albo zginął, albo został złapany i stracony. Wreszcie poznajemy odrobinę motywacji dziewczyny – jedyne, co ją napędza, to żądza zemsty na swojej siostrze, Tavore.

We wspólnym namiocie Felisin kłóci się z Heborikiem – historykowi nie podoba się, że dziewczyna handluje ciałem (ma też z tego powodu wyrzuty sumienia), a jej z kolei przeszkadza, że starzec i Baudin nie wtajemniczają jej w swoje plany (a wyraźnie coś knują). Historyka martwi również, że dziewczyna powoli uzależnia się od durhangu (narkotyk) i wina.

W Hissarze Duiker obserwuje odpływającą flotę admirała Noka (wraz z nim odpływa Mallick Rel). Pojawia się Kulp. Czarodziej melduje, że pomoc w ucieczce Heborica została zorganizowana. Obaj mężczyźni przyglądają się nadpływającemu transportowi Czerwonych Mieczy, które przesłano tu, aby – jeśli przyjdzie co do czego - spacyfikowały ludność. Przez chwilę zapowiada się, że dojdzie do masakry, bo Czerwone Miecze są aż nazbyt gorliwe, ale drogę fanatykom zastępuje kilku wickan i Kulp. Po napiętej wymianie zdań sytuacja ulega rozładowaniu, zwłaszcza, że pojawiają się hissarscy gwardziści i wickańscy łucznicy. Kult tłumaczy Duikerowi, że Coltaine zmienił dryle szkoleniowe – Siódma armia ćwiczy teraz walkę w mieście i ochronę cywilów. Najwyraźniej zbliża się najgorsze.

W następnej scenie widzimy taką musztrę z bliska. Coltaine uznaje, że żołnierze zasłużyli na szacunek lansjerów. Kiedy Duiker i Bult zostają sami, historyk sugeruje, aby Siódma Armia dostała dzień wolnego. Wickanin podchodzi do propozycji sceptycznie, ale wreszcie się zgadza (Coltaine będzie potrzebować wypoczętych żołnierzy).

Skrzypek i Kalam kłócą się o dalszy tok postępowania – a raczej o Księgę Dryjhny. Według Skrzypka Imperium to nie to samo, co Cesarzowa, i wspieranie rebelii wcale nie jest najlepszym pomysłem. Wreszcie postanawiają się rozdzielić. Kalam uda się z księgą, a reszta podąży do Unty „inną drogą”. Crokus domyśla się, że obaj żołnierze traktują Apsalar jak asa w rękawie (w końcu zachowała umiejętności Tancerza), ale on nie pozwoli jej wykorzystać.

Skrzypek, Crokus i Aspalar, udając, odpowiednio, gralskiego strażnika i parę nowożeńców, opuszczają miasto. Zostają zatrzymani przez Czerwone Miecze, które kogoś poszukują. Crokus boi się, że ktoś zdradził Kalama. Gdy trójka wreszcie oddali się od miejskich murów, okazuje się, że Moby (bhok’aral Crokusa) zniknął. Crokus rozpamiętuje swojego wujka, Mammota (Ogrody Księżyca), zastanawiając się nad jego niemocą (czuję, że na zakończenie tego wątku przyjdzie nam poczekać do darudżystańskiej książki Esslemonta).

W międzyczasie w świątyni Cienia Icarium i Mappo dochodzą do siebie. Rany Trella się goją, ale miną dwa miesiące, zanim groźba likantropii rozsiewanej przez zmiennokształtnych zostanie zażegnana (jeśli mnie pamięć nie myli, to jedyna wzmianka o „zaraźliwości” w całej Księdze Poległych; czy któryś z Was, czytelników, pamięta tę kwestię?). Powoli objawia się obsesja Iskarala Krosta na punkcie pająków (Skąd się wzięła? Dowiemy się za kilka tomów). Czując się lepiej, Mappo dołącza do Icariuma w bibliotece Iskarala. Jhag jest zafascynowany znajdującymi się tu książkami, które stanowią ślady po wysoce rozwiniętej cywilizacji. Mappo rozpoznaje pismo kultu Bezimiennych (posiłkując się wiedzą z następnych tomów strzelam, że to po prostu pismo Pierwszego Imperium Dessimbelackisa). Czując, że musi coś zrobić, próbuje rozproszyć uwagę Icariuma dyskusją o upadku i dekadencji, przywołując za przykład „Szaleństwo Gothosa”. Icarium wierzy, że księgi potwierdzają jego teorię: ruiny na Raraku to pozostałości po wielkiej cywilizacji, być może pierwszej ludzkiej. To z jakiegoś powodu niepokoi Mappa, ale Icarium zapewnia, że po prostu musi robić coś dla zabicia czasu. Kiedy jednak Mappo proponuje, aby opuścili świątynię Iskarala Krosta (nie ufa mu), Icarium odmawia. Według niego w tym miejscu może odnaleźć odpowiedzi na nurtujące go pytania. Słysząc to, Mappo cofa się pamięcią do dnia, w którym spotkał Bezimiennych.

Malazańska Księga Poległych i gry fabularne

2011-07-15T21:45:00.002+02:00

Jak to właściwie jest z tą oryginalnością Malazańskiej Księgi Poległych? Dzięki uprzejmości Adama Whiteheada z bloga The Wertzone mam Wam dziś do zaprezentowania odrobinę kontrowersyjny artykuł poruszający właśnie tę kwestię. Do lektury zapraszam na serwis Poltergeist.

Recenzja gry. Outland

2011-07-13T14:28:00.002+02:00

Na stronie Polygamii pojawiła się kolejna recenzja gry mojego autorstwa – tym razem padło na stylizowaną platformówkę w starym stylu, Outland. Zapraszam do przeczytania recenzji.

Testament Damoklesa: Wełnicki kontratakuje

2011-07-12T14:53:00.005+02:00

Wreszcie, po przerażająco długim okresie ciszy, mogę (z ledwo skrywaną dumą) oficjalnie ogłosić jesienną premierę mojej nowej książki, Testamentu Damoklesa. Z krótką notką o treści książki możecie się zapoznać na stronie Agencji Wydawniczej Runa. Od siebie dodam tylko, że czytelnicy świata znanego ze Śmiertelnego boga oraz publikowanych tu i ówdzie opowiadań nie będą zawiedzeni.

Testament Damoklesa to owoc ponad rocznej pracy – pisania i zbierania materiałów. Powoli dojrzewam jako pisarz (jeszcze długa droga przede mną) i mam wrażenie, że ta powieść, znacznie lepiej niż opublikowane w ostatnich miesiącach opowiadania, oddaje tę ewolucję. Mam nadzieję, że kiedy wreszcie książka trafi na półki, jej lektura przyniesie Wam tyle samo satysfakcji, co mi jej napisanie.

PS.
Gwoli ścisłości, to nie jest okładka.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 20

2011-07-03T09:40:00.004+02:00

Recenzja. Wielki Bazar Kolejowy

2011-07-01T08:08:00.001+02:00

Paul Theroux to bardzo barwna postać, pisarz i publicysta, który zwiedził pół świata; mieszkał w Ugandzie i Singapurze, gdzie pracował jako nauczyciel; na podstawie jego powieści powstało kilka filmów (w tym Wybrzeże Moskitów, w reżyserii Petera Weira, z Harrisonem Fordem w roli głównej), w swoim czasie znalazł się w centrum paru głośnych kontrowersji. Mnie osobiście najbardziej zdziwiło, że tak długo zajęło mi dotarcie do jego prozy podróżniczej… ale ten błąd został już naprawiony.

Wielki Bazar Kolejowy to bodaj najsłynniejsza powieść podróżnicza Theroux (nie ważę się jej nazwać reportażem, o czym za chwilę). Na trochę ponad czterystu stronach znajdziemy relację z czteromiesięcznej podróży autora kolejami Azji (w śledzeniu trasy nieocenioną pomocą służy załączona na początku mapka), zamkniętą elegancką klamrą kompozycyjną.

Pierwsze pytanie, jakie można zadać osobie, polecającej tę książkę (a ja polecam ją szczególnie gorąco), to: czym się ona różni od tuzinów innych, podobnych pozycji stojących na półkach księgarni? I dalej: co jest w niej wyjątkowego? Czemu warto ją przeczytać?

Na myśl przychodzi skala wyprawy. Oto w jednej książce otrzymujemy wgląd w codzienne życie niemal połowy świata – i to tej połowy, o której znowuż tyle się nie mówi. Z Wielkiego Bazaru… można się dowiedzieć naprawdę sporo o ludziach pochodzących z naprawdę pokaźnej liczby krajów. To raz. Dwa: Theroux wykładał literaturę, napisał niejedną powieść i to widać – operuje bardzo żywym, plastycznym językiem, potrafi oddać zarówno piękno, jak i brud, bez patosu. Jako narrator siedzi znacznie bliżej czytelnika, niż typowy podróżnik, a niecodzienna szczerość (być może wykalkulowana, kto wie?) nadaje relacji aurę autentyczności. Snuta w Wielkim Bazarze… opowieść potrafi być klaustrofobiczna, jak wagon tytułowej kolei, ale nigdy nie nudzi.

Trzeba też sobie uświadomić, że Theroux napisał Wielki Bazar… w połowie lat siedemdziesiątych, ponad trzydzieści lat temu, i dziś jego książka nie jest tylko oknem w przestrzeń, ale i czas. Niewiele jest regionów świata, które przeszły tak znaczące transformacje, jak te, przez które wiedzie szlak podróży. Zmieniały się rządy, ustroje, granice i prawa. Reżimy upadały, a inne powstawały z gruzów. Dziś odbycie tej samej wędrówki byłoby prawie niemożliwe (chociaż sam Theroux podjął tę próbę w 2005 roku).

Wreszcie, coś, co zasugerowałem na początku: Wielki Bazar… to powieść, która nie rości sobie prawa do miana reportażu (za co zawsze mam odrobinę żalu do Kapuścińskiego). Theroux nie sili się na obiektywność ani moralizatorstwo, nie jest też grzecznym, miłym podróżnikiem: potrafi być złośliwy i nieczuły, i egocentryczny, i interesowany, spotykane kultury ocenia przez pryzmat siebie; nie stara się filtrować własnych uprzedzeń ani wybielać współpasażerów. Wszystko to składa się na zajmującą powieść, która z całą pewnością nie mogłaby stanowić przewodnika. Nie sądzę, by Theroux koloryzował swoją relację (o czym w ostatnich akapitach sam autor czuje, że musi zapewnić), niemniej jednak nie jest on do końca wiarygodnym narratorem. Co więcej, wcale nie stara się wnikliwie poznać spotykanych ludów, słusznie, bo w tak krótkim czasie, jakby mógł? Zamiast tego przedstawia nam własne teorie i domysły, nie zawsze poprawne politycznie – i być może to jest największą zaletą Wielkiego Bazaru….

Wielki Bazar Kolejowy wywarł na mnie duże wrażenie, a to ostatnio zdarza się bardzo rzadko. Theroux udało się stworzyć nieuchwytny klimat dawnych podróży. Napisał powieść, która operuje pełną gamą emocji, która nie narzuca nachalnego morału, a jednak wiele ma morałów do zaoferowania.

Wracamy do formy

2011-06-29T12:58:00.001+02:00

Po napiętych i pracowitych maju i czerwcu przychodzi czas rozluźnienia – w sam raz, żeby troskliwiej zająć się blogiem. W najbliższych tygodniach możecie się spodziewać wzmożonej aktywności, zarówno tu, jak i na stronach „stowarzyszonych”. Recenzje, wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych i inne atrakcje. Stay tuned.

Dzień darmowych gier fabularnych

2011-06-16T13:48:00.002+02:00

Adrian „Borejko” Kuc był na tyle uprzejmy, aby zawiadomić mnie o zbliżającym się Dniu Darmowych Gier Fabularnych (18 czerwca), a że uważam rpg za bardzo pozytywne zjawisko – zarówno kreatywnie, jak i społecznie – to nie mógłbym postąpić inaczej, jak tylko Was o tej okazji poinformować.

Oddaję głos samemu Adrianowi:

Pięć lat temu po raz pierwszy odbył się Free RPG Day - inicjatywa North American Roleplaying Industry, inspirowana Free Comic Book Day. Free RPG Day ma na celu promowanie małych i dużych wydawnictw związanych z branżą gier fabularnych poprzez udostępnienie darmowych materiałów np. w postaci elektronicznej (PDF) lub drukowanej.

W tamtym roku udało się zorganizować Dzień Darmowych Gier Fabularnych 2010 w Polsce. Akcja skupiała się w głównej mierze na działaniach w Internecie, zaś jej owocem były setki stron darmowych materiałów dla graczy!

Nie inaczej będzie i tym razem. 18 czerwca 2011 to dzień, w którym udostępnione zostaną darmowe materiały przygotowane przez fanów, wydawnictwa, blogerów i portale.

Tym razem w Bielsku - Białej w sklepie Gnom event przeniesie się z sieci również do realu, gdzie cały dzień będzie poświęcony DDGF.

DDGF to jednak nie tylko uczta dla fanów. To również możliwość doskonałej promocji wydawnictwa, sklepu, firmy, jakiejkolwiek działalności powiązanej z grami fabularnymi. W tamtym roku obok materiałów z wydawnictw pojawiły się darmowe i pełne gry takie jak: Poza Czasem, 3k10 czy Trójca. Były również przygotowane przez fanów: przygody, papierowe elementy terenu, dodatki itp.

A wszystko to dzięki sponsorom, takim jak:

Bullet Books,

Kuźnia Gier,

GRAmel,

Menhir,

Portal

i innym.

Będziemy mieć dla Was mnóstwo fajnych rzeczy. Począwszy od drobnych upominków, jak Jazdy Próbne do Savage Worlds, poprzez plakaty, książki, almanach, settingi i całe pełne gry fabularne ! No i na pewno setki stron w elektronicznym formacie do pobrania !

Już dziś zarezerwujcie sobie sobotę na RPG! I bądźcie czujni!

Więcej informacji na http://www.facebook.com/DDGF2011

Zachęcam do uczestnictwa.

O malazańskiej raz jeszcze

2011-05-28T11:18:00.002+02:00

Dzisiaj coś z zupełnie innej beczki. No, może niezupełnie innej. Na Polterze ukazała się wreszcie moja rozmowa z Mają Białkowską i Tomaszem Liskiem na temat sagi Eriksona i Esslemonta. Dyskutujemy o charakterze serii, inspiracjach autorów i przyszłości Malazu. Zainteresowanych zapraszam tutaj.

Premiery, premiery

2011-05-21T15:01:00.002+02:00

Na blogu znowu mało się dzieje, za to zakulisowa praca wrze, szykuje się kilka recenzji, wielkie czytanie Bram Domu Umarłych, tekst lub dwa o grach wideo. Na posuchę zaproponuję dwa opowiadania, które pojawiają się niemal równocześnie – „Worthington” w najnowszym (czerwcowym) Science Fiction, Fantasy i Horror i „Lato księżycowych ciem” w antologii Runy „Księga wojny”. Jak zawsze polecam.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 19

2011-05-02T17:51:00.002+02:00

Funkcjonalność bloga

2011-04-24T09:21:00.002+02:00

Trzeba iść z duchem czasu. Powoli zabieram się za modernizację bloga, tj. wprowadzenie do niego wszystkich nowoczesnych bajerów: RSS-a, wsparcia dla portali społecznościowych etc. Na razie dodałem bardzo egoistyczną ramkę z listą moich dotychczasowych literackich (i tylko literackich, pomijam publicystykę) publikacji, teraz będzie Wam łatwiej nadrobić zaległości. Tak, o tym pomyślałem najpierw, najwyraźniej właśnie od tego zaczyna się dla mnie innowacja. Wesołych Świąt i do przeczytania!

Tu będą smoki...

2011-04-24T09:10:00.005+02:00

Wczoraj wieczorem na stronie Polygamii ukazał się mój artykuł dotyczący gry Dragon Age 2. Kilka godzin w sieci i już zdołał wywołać kontrowersje – moja opinia o najnowszym produkcie Bioware nie jest zbyt pochlebna – i bardzo się z tego cieszę, chciałem sprowokować tego typu dyskusję. Jeśli jeszcze nie wiesz w czym rzecz, zapraszam do lektury i komentowania.

Księga Wojny

2011-04-21T16:57:00.002+02:00

Szybki cynk: w maju będziecie mieć okazję zapoznać się z moim nowym opowiadaniem, „Latem księżycowych ciem”, które ukaże się w antologii Księga Wojny. Nowe opowiadanie, nowy bohater. Rzesza, maszyny kroczące i Afganistan. I motyle.

Co więcej, jeśli przelecicie wzrokiem po liście nazwisk autorów zbioru, to prędko zorientujecie się, że występuję w doborowym towarzystwie. Polecam!

Dlaczego "Gra o tron"?

2011-04-21T10:22:00.002+02:00

Na kawerna.pl ukazał się mój felieton dotyczący fenomenu „Gry o tron”. Zastanawiam się w nim, co skłoniło HBO do podjęcia ryzyka ekranizacji tak obszernej serii (i to fantasy). Jak zawsze zachęcam do przeczytania i komentowania.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 18

2011-04-15T18:50:00.006+02:00

[Poniżej znajdują się spoilery do książek z cyklu Malazańskiej Księgi Poległych]

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych trwa. Przypominam: w tym cyklu przywołuję treść poszczególnych rozdziałów sagi, wdając się czasem w analizę lub interesujące dygresje. Oczywiście, moje posty są tylko cieniem rzucanym przez właściwy re-read, odbywający się na stronie wydawnictwa Tor. Osoby chcące pogłębić znajomość Malazańskiej Księgi Poległych kieruję tutaj. Obecnie omawiamy Noc noży Iana Camerona Esslemonta.

Oto dotarliśmy do kulminacji Nocy noży. Konwergencja, jaką serwuje nam Esslemont, jest może w stosunku eriksonowskich ledwo kameralnym spotkaniem, niemniej w miarę sprawie splata wszystkie wątki i wyjaśnia niejasności. Tancerz wreszcie ujawnia się przed Artanem, a tym samym zdradza Kisce jego prawdziwą tożsamość– to Tayschrenn, wielki imperialny mag. Mężczyźni deliberują chwilę nad motywacjami czarodzieja (Tancerz uważa proklamowaną neutralność i troskę o dobro Imperium za słodkie wymówki). Wreszcie Tancerz ostrzega zebranych, aby nie wchodzili na szczyt twierdzy – ktoś mógłby ich poczytać za „uczestników” rozgrywających się zdarzeń – i sam znika na schodach. Tayschrenn zaczyna tłumaczyć Kisce niuanse związków i zależności pomiędzy dawnym Cesarzem i Gburką, opowiada o swojej znajomości z Agaylą. Rozmowę przerywa dochodzący z góry stukot laski Kellanveda. Na chwilę wszystko cichnie, potem rozlega się jakiś huk, krzyk wściekłości i sfrustrowany wrzask kobiety. Tayschrenn, Kiska i Hattar ruszają na górę.

Na podłodze wala się kilkanaście ciał należących do szponów (jedno z nich należy do Popioła), a w głębi pomieszczenia na drewnianym krześle siedzi kobieta – regent Gburka. Jak zawsze towarzyszy jej Opos, pojawia się też inny szpon, Topper. Pomiędzy ciałami spoczywa laska Kellanveda. Wszystko pokrywa czerwony proszek (to otataral, substancja tłumiąca magię znana już czytelnikom z kart Ogrodów Księżyca). Gburka twierdzi, że Tancerz i Kellanved wypadli z balkonu i ucina wszelkie pytania Tayschrenna. Oznajmia, że w związku z tym obejmuje tron Imperium, przyjmując nowe imię. Wielki mag uznaje jej pretensje, chociaż Kiska nie jest pewna jego szczerości. Tayschrenn odprawia Kiskę i Hattara, zamierzając omówić z nową Cesarzową naglące sprawy.

Hart ponownie spotyka swoich niedawnych stróżów-kultystów. Kiedy jeden z nich próbuje z niego szydzić, Hart grzmoci go w głowę, a drugiego (który atakuje go nożem) rozbraja i zabija własną bronią. Następnie, jakby nigdy nic, każe obitemu kultyście prowadzić się do Pralta (można tylko pozazdrościć stalowych… nerwów). Wokół Domu Umarłych granice między światami się zacierają. Ze wzruszonej ziemi wznoszą się korzenie i gałęzie Azath. Pralt tłumaczy Hartowi, że znajdują się „na granicy” – Dom będzie chciał powstrzymać każdego, kto spróbuje przedostać się do serca Groty Cienia, i to właśnie oni podejmą taką próbę; na ich drodze staną wszyscy, którym ta szuka się nie udała i którzy w wyniku swego niepowodzenia zostali tu uwięzieni. Pralt rozwiewa też bardzo rozsądne wątpliwości weterana – ich celem nie będzie faktyczne przedostanie się do środka, a tylko odwrócenie uwagi obrońców. W końcu Hart, służąc w Mieczu Dassema Ultora, zawsze był czyjąś przynętą… Pojawiają się Faro i Trenech (pamiętacie ich jeszcze? Staruszek i olbrzym?) i przestrzegają przed forsowaniem bram Domu Umarłych (gra słów niezamierzona), bo może to osłabić „bariery”. Faro dodaje, że jeśli Hart spróbuje przedostać się do Domu, nigdy stamtąd nie wróci. Oczywiście, jak można się było spodziewać, weteran lekceważy ostrzeżenie i wraz z kultystami Cienia wkracza na teren posesji. Szybko okazuje się, że to pułapka. Kultyści znikają, Hart zostaje sam. Z wnętrza Domu Umarłych wyłania się jakaś gigantyczna postać.

Na skalnym cyplu wznoszącym się ponad wzburzonymi wodami morza spotykają się Obo, Agayla i Tayschrenn. Na plażę wdziera się lodowata moc Jeźdźców Sztormu, ich atak na Malaz już się rozpoczął. Wielki mag nie może uwierzyć, jak jeden człowiek (Rybak) mógł powstrzymywać taki szturm przez tak długi czas, zastanawiając się, czy nie był to przypadkiem Osserc, ale Agayla twierdzi, że świat jest pełen przedwiecznych mocy, o których wielki mag nie ma pojęcia. Rybak został osłabiony, kiedy Gburka przeprowadziła na wyspie czystkę czarodziejów (i to za przyzwoleniem Tayschrenna) – nie miał już skąd czerpać swojej mocy. Tayschrenn wciąż nie jest pewien, czy przyłączyć się do obrony Malazu, ale Agayla pokazuje mu prawdziwe oblicze zagrożenia, pozaświatowy lodowiec. Kobieta dodaje, że jeśli Malaz upadnie, Jeźdźcy zdominują morza i, co gorsza, zawładną Domem Umarłych. Tayschrenn wreszcie się łamie i wspiera Oba i Agaylę pełnią swojej mocą.

Ten fragment bardzo mi się podobał. Po pierwsze, dowiadujemy się więcej o wielkim magu, wprost i nie wprost („Czuć od niego smród Robaka.” s. 282). Jego kreacja w Nocy noży jest zdecydowanie mniej czarnobiała niż w Ogrodach Księżyca i świetnie wprowadza czytelnika w postać, którą spotkamy we Wspomnieniu Lodu. Zresztą, Tayschrenn trochę prześlizguje się przez fabułę sagi, raz jest tu, raz tam, a większość czasu spędza na wyczekiwaniu – tylko czego wyczekuje? W rozmowie z Agaylą i Obo pojawia się jeszcze jedna perełka: „Biedny Tayschrenn. Pewnego dnia obudzisz się i skończysz z tym nędznym politykierstwem i spiskami. Sparzysz się jeszcze wiele razy i osmalisz przy tym wielu innych, nim w końcu odkryjesz mądrość” (s. 284). Podczas pierwszego czytania w ogóle tego nie zauważyłem, ale te słowa zdają się towarzyszyć wielkiemu magowi w kolejnej książce Esslemonta, Powrocie Karmazynowej Gwardii.

Drugim powodem, dla którego scena nad morzem przypadłą mi do gustu, jest iście eriksonowska „kompresja fabularna” (której w Nocy noży jest o dziwo mało) – postacie rozmawiają o wielu ważnych sprawach i wielu osobach w bardzo skondensowanym dialogu. Poznajemy kulisy czystki czarodziejów na Malazie, dowiadujemy się sporo o Jeźdźcach Sztormu (kto pamięta, że ich magowie nazywają się Władającymi Różdźkami?).

Kiska budzi się w Twierdzy Mocka (zdrzemnęła się po nocy pełnej przeżyć?), ale Hattara i Tayschrenna już nie ma. Pojawia się za to lewitująca Corinn i Lubben. Najwyraźniej Kiska znajdowała się pod wpływem usypiającego zaklęcia, ale w jakiś sposób (prawdopodobnie za sprawą wrodzonych zdolności) udało jej się przełamać urok. Dziewczyna relacjonuje wydarzenia, których była świadkiem, ale Corinn i Lubben jej niedowierzają. Kiska też zaczyna się zastanawiać, czy Kellanved i Tancerz aby na pewno zginęli. Nagle Corinn odczuwa drżenie Grot (hm?) , a Kiska jest pewna, że ma to coś wspólnego z Domem Umarłych. Cała trójka udaje się w tamtym kierunku poprzez Grotę Corinn, Thyr (Ścieżka Światła). Podczas tej ezoterycznej podróży staje się jasne, że Kiska posiada jakiś magiczny talent (jeśli nie było tu już oczywiste wcześniej). Dziewczyna poprzysięga sobie, że jeśli z tego wyjdzie, zwróci się do Agayli po nauki.

Nagle Corinn znika, a Kiska przenosi się do Groty Cienia, gdzie ponownie spotyka Chodzącego po Krawędzi. Horyzont zasłania masywny lodowiec sprowadzony tu przez Jaghutów, a sunący teraz w kierunku Domu Cienia, serca Groty – najwyraźniej Jeźdźcy Sztormu rzeczywiście pragną zagarnąć tron Cienia. Chodzący po Krawędzi nie przejmuje się zakusami Kellanveda („szaleńca”), bowiem zagrożenie ze strony lodowca jest znacznie poważniejsze. Martwiak znika, a kraina wokół zaczyna się rozmywać. Kiskę atakuje jakiś kultysta, ale dziewczynie udaje się go zabić, a potem w podnoszącej się mgle pojawia się Ogar. Kiska szarżuje na niego, ale wypada na ulicę za Domem Umarłych.

Muszę się tutaj do czegoś przyznać – jakkolwiek lubię pomysł Grot, uważam, że to kapitalny element malazańskiego świata, to jednak częste podróże pomiędzy wymiarami, które nie podlegają zdawałoby się żadnym stałym zasadom, często niszczą moje zawieszenie niewiary. Czasem odnoszę wrażenie, że to taka dźwignia bezpieczeństwa obu autorów i niebezpiecznie blisko jej do rozwiązań typu deus ex machina (jeszcze do tego wrócę, kiedy w Bramach Domu Umarłych pojawi się Gildia Trygalle).

Tymczasem na podwórzu Domu Umarłych Hart mierzy się z olbrzymem – kobietą Jaghutów. Pojawiają się szpony (z Oposem na czele) i kultyści Cienia, do walki przyłącza się Faro i Trenech, z ziemi wyłażą poprzednie „ofiary” Azath. Istne pandemonium.

Kiedy Kiska dochodzi do siebie, zauważa, że stoi nad nią Oleg. Kiedy mężczyzna dowiaduje się, że Chodzący po Krawędzi nie zamierza nic zrobić w sprawie Kellanveda, sam postanawia go powstrzymać. Przeskakuje mur i atakuje magią byłego Cesarza. Udaje mu się go zepchnąć w objęcia jakiejś wygrzebującej się z ziemi istoty, ale w tym samym momencie pojawia się Tancerz. Oleg traci równowagę, wpada na Kellanveda, dochodzi do szamotaniny. Tancerz oswabadza kompana i w rezultacie istota wciąga pod ziemię jedynie biednego Olega. Tancerz i Kellanved wchodzą do Domu Umarłych. Stojąc w progu, Kellanved widzi Kiskę, a ta czuje, jak coś zmusza ją do ruszenia w jego stronę, ale kiedy próbuje to zrobić, odbija się od magicznej bariery. Widząc coś czającego się po drugiej stronie, dziewczyna ucieka, obiega posiadłość. Od frontu widzi walczących Faro i Trenecha, i wydostającego się zza muru Harta. Z Groty wyłaniają się Tayschrenn (wygląda na wymęczonego) i Hattar. Kiedy dziewczyna mówi wielkiemu magowi o Tancerzu i Kellanvedzie, ten ją zbywa, wyraźnie sugerując, że oficjalna wersja zdarzeń tej nocy przewiduje ich śmierć w Twierdzy Mocka. Kultystom udaje się zabić Trenecha, Jaghutka atakuje bramę i tylko połączone moce Faro i Tayschrenna są w stanie ją powstrzymać. Hattar wyciąga wielkiego maga z zawieruchy magicznej mocy i prosi Kiskę, by pomogła mu odnaleźć uzdrowiciela.

Lubben i Corinn odnajdują Harta, który postanawia powstrzymać Jaghutkę. Niespodziewanie pojawia się Faro – wygląda jak zwęglone zwłoki, ale wciąż żyje. Czarodziej prosi Harta, aby zajął jego miejsce, stał się jakiegoś rodzaju strażnikiem Domu Umarłych (Bill z oficjalnego wielkiego czytania ma ciekawą teorię, z którą nie mogę się nie zgodzić – według niego Faro i Trenech należeli do kultu Bezimiennych, tajemniczej organizacji interesującej się Azath, o której czytelnik dowie się więcej – chociaż nie za dużo – w innych książkach z serii). Weteran zgadza się i rusza zmierzyć się z Jaghutką. Po chwili walki zdaje sobie sprawę, że przenieśli się gdzieś indziej – są sami, a Dom zastąpiła sterta megalitycznych kamieni. Jaghutka – Jhenna – próbuje go przekonać, aby zszedł jej z drogi. Tłumaczy, jak to Jaghutowie pomogli rozwinąć ludzką cywilizację, jak chronili ją przed K’chain Che’malle. Oferuje mu pieniądze, władzę, długowieczność. Hart odmawia. Pojawia się Chodzący po Krawędzi, anonsując, że Jeźdźcy Sztormu zostali odparci, kult Cienia pokonany, a drogi do Domu Cienia będzie strzegł on we własnej osobie. Jhenna ponownie próbuje nakłonić Harta do ustąpienia – tym razem kusząc go wiedzą o Dassemie Ultorze – który najwyraźniej żyje i do którego mogłaby go wysłać. Chodzący po Krawędzi ostrzega weterana przed lodem, który w trakcie rozmowy powoli go skuwał. Jhenna atakuje, ale Hart wytrzymuje dostatecznie długo, aby Azath ponownie ją uwięził. Hart pojawia się przed Domem Umarłych, tu czekają na niego Corinn i Lubben.

Współpraca z Polygamią

2011-03-31T12:14:00.001+02:00

Kto mnie zna, ten wie, że oprócz literatury i socjologii moją wielką pasją są gry – planszowe (co mogło być już dla czytelników bloga ewidentne) i wideo. Lubię się dzielić swoimi pasjami, więc to w sumie nieuniknione – mogę was oficjalnie poinformować, że nawiązałem współpracę z serwisem Polygamia. Będę dla nich pisał recenzje i felietony, czasem opublikuję je tu, czasem tam. Bez obaw, blog pozostanie w niezmienionej formie, nadal będzie tu dominować literatura, nadal będę pisał z równie nieregularną częstotliwością… Po tym przydługim wstępie zapraszam was do pierwszego tekstu, recenzji gry Hard Corps: Uprising na XBLA.

Zagłada Atlantydy żyje!

2011-03-30T20:41:00.005+02:00

Tak, tak, projekt w żadnym razie nie został zawieszony, chociaż premiera przesuwa się i przesuwa, także nawet boję się podawać jakiekolwiek dokładniejsze informacje. Tutaj znajdziecie relację jednego z graczy z tegorocznej edycji festiwalu GRAMY, a poniżej zdjęcie uwiarygodniające – Atlantyda żyje!

Rant. Way of Kings (angielski audiobook)

2011-03-28T18:55:00.017+02:00

Malazańska Księga Poległych została zakończona i chociaż zapoznam się z tym finałem osobiście dopiero w drugiej połowie 2011 roku, już od wielu miesięcy poszukuję „nowej wielkiej sagi”. Nie zrozumcie mnie źle. Lubię zamknięte opowieści, ale jest coś w tych zdawałoby się niekończących się seriach, co przyciąga i pochłania mnie bez reszty. Myślę, że to właśnie ten ogrom, który, jeśli książka jest dobrze napisana, kreuje iluzję żyjącego świata. Sprzysiężenie czerwonego wilka Roberta V.S. Redicka połaskotało moją ciekawość, ale ostatecznie rozłożyło się na finale, Imperium Czerni i Złota Adriana Tchaikovsky’ego rozczarowało mnie językiem, płaskością bohaterów i konstrukcją powieści, a Wędrowiec Cola Buchanan, chociaż przyjemny, okazał się w swej skali bardzo kameralny.

I oto wpadła mi w ręce Way of Kings Brandona Sandersona, a dokładnie jej edycja czytana, nieomal czterdziestogodzinny audiobook. W sam raz na dwa-trzy miesiące stania w korkach. Byłem rozemocjonowany. Do tej pory nie czytałem co prawda żadnej książki tego autora, ale śledziłem jego błyskawiczną karierę. Droga Królów (zakładam, że taki będzie tytuł zapowiedzianej na ten rok edycji polskiej) to pierwszy tom planowanej na dziesięć książek serii The Stormlight Archive. Ponad tysiąc stron tekstu, doświadczony autor. Czy wreszcie moje poszukiwania kolejnej wielkiej sagi dobiegły końca?

Nie. Nie, nie, nie… Przeciwnie, lektura Way of Kings doprowadziła mnie na skraj rozpaczy. Nigdy wcześniej nie zdarzyło mi się krzyczeć na moje samochodowe radio; a krzyczałem rozpaczliwe „nie!”. Nie fabule, nie bohaterom, nie światu… Wiem, że powinienem był rzucić tę książkę w kąt i zająć się następną, ale trwałem, licząc, że po setnej, dwusetnej, pięćsetnej stronie coś się stanie. Nic się nie stało.

Tekstu, który masz przed oczami, czytelniku, nie mógłbym z czystym sumieniem nazwać recenzją, gdzieś w trzech czwartych słuchania straciłem wszelką obiektywność. Więc niech to będzie „rant”, czyli nie krytyka, a krytykanctwo. Podzielę się z wami moimi jaskrawymi spostrzeżeniami, a wy, wiedząc, że jestem uprzedzony, będziecie mogli zmodyfikować odpowiednią swoją ocenę. A jeśli nawet nie wyciągniecie z lektury nic konstruktywnego, na pewno ubawicie się po pachy (każdy lubi odrobinę schadenfreude, inaczej nie istniałyby talk-showy). Zgoda? No to jedziemy.

Mógłbym podejść do tego ranta metodycznie, w sposób szkolny – streszczenie, świat, bohaterowie, akcja, wykonanie. Zamiast tego, w duchu Way of Kings, którego autor nie wie, co to struktura, będziemy przechodzili od jednej kwestii do drugiej na zasadzie skojarzeń, powiązań lub po prostu strumienia świadomości.

Niegdyś bardzo złe istoty gnębiły cyklicznie świat Roshar (nazywano je Voidbringers, czyli Sprowadzającymi Pustkę, ale na tym etapie możemy je po prostu zaetykietować „Sauronem”). Zagrożenie z ich strony jest w zasadzie dość zawoalowane i nigdy do końca się nie krystalizuje, więc nie będę go tu przedstawiał. W każdym razie pod koniec jednego z takich cyklów Heroldzi, mityczne, magiczne istoty o niezmierzonej mocy, pokonali Sprowadzających Pustkę (ale czy aby na pewno?) i zniknęli z kart historii. Świat zapomniał… Obecnie ludzie zajęci są wewnętrznymi walkami i wojną z tajemniczą rasą Parshendi, ale na horyzoncie zbierają się czarne chmury apokalipsy.

Jeśli ten krótki wstęp wydaje się wam znajomy, to tylko dlatego, że czytaliście go dziesiątki razy. Fabuła Way of Kings ściśle i po sam koniec trzyma się schematu. Wszystkie zwroty akcji rozpracujecie na setki stron, zanim się pojawią, a znowuż nie ma ich tak wiele. Każda postać to jakiś archetyp (pucybut-przyszły bohater? Jest. Kasandryczny wiesz? Jest. Naiwny młody król? A jakże. Jego knujący doradca? No przecież.). Innymi słowy, książka jest po prostu sztampowa. I uwierzcie lub nie, sam ten fakt niekoniecznie musi odstraszać. Osobiście lubię klasyczne mity o bohaterach, lubię, kiedy postacie kroczą campbellowską ścieżką – takie historie przyjemnie się czyta, zapewniają rozrywkę, nie rzucają intelektualnych wyzwań, nie wyciągają ze strefy komfortu. Są bezpieczne. Każdy od czasu do czasu potrzebuje takiej lektury. O ile jest sprawnie napisana.

Way of Kings nie jest. Ku mojemu bezbrzeżnemu zdziwieniu, szwankuje wszystko. Książka jest nudna, bo jest schematyczna, ale także dlatego, że jest straszliwie długa, a wszystkie te strony zapełniają puste słowa, bezcelowe retrospekcje i urwane wątki. Czasem miałem wrażenie, jakby Sanderson musiał wyrobić jakąś liczbę zapisanych znaków. Szczególnie męczące są wspomniane retrospekcje dotyczące jednego z bohaterów. Po pierwszej czytelnik domyśli się, gdzie prowadzą, ale autor i tak mu je serwuje, jak jakąś gorzką nalewkę, którą nieszczęśnik po prostu musi przełknąć. I tak męczymy się z dziecięcym życiem Kaladina, dowiadujemy się, jak to nie chciał zostać chirurgiem, potem jak chciał, potem jak nie chciał, potem jak chciał, a potem jak nie mógł. I to jest tak strasznie rozwleczone.

Ale wszystko jest tu rozwleczone: droga od zera do bohatera, której finał znamy doskonale, ciągnie się jak papier toaletowy od początku książki do jej bolesnego końca. Wojna na równinach jak trwała, tak trwać będzie. Nic się nie zmienia. W ostatecznym rozrachunku na tym tysiącu stron niewiele się wydarzyło. Słucha się tego jak prologu, prologu wielkości książki telefonicznej.

Co więc wypełnia te strony (oprócz retrospekcji)? Wyobraźnia Sandersona. Jeśli jest jedna, jedna cecha tej książki, którą mógłbym uznać za pozytywną, to jest nią koncepcja świata. Roshar smagają straszliwe superburze i ma to swoje konsekwencje we florze, faunie, architekturze miast i stylu życiu ich mieszkańców. Jest to spójne i przemyślane. Niestety, autor nie wie, kiedy przestać, albo też nie ma pojęcia, jaki powinien być stosunek fabuły do worldbuildingu.

Smutna prawda jest taka, że Way of Kings nie jest powieścią epicką. Są tu bitwy, ale niezbyt znaczące, są tu podróże, ale raczej krótkie, są tu wydarzenia, ale tylko lokalne. Mamy trójkę bohaterów głównych (albo dwójkę, bo jedna z nich rozpływa się tajemniczo na kilkaset środkowych stron książki, aby znów się ujawnić pod sam koniec). Mamy też kilkanaście postaci, które pojawiają się znikąd, niewiadomo gdzie, robią coś, co nie ma żadnego związku z fabułą, a potem na zawsze znikają z kart książki (to nie jest hiperbola). I taką właśnie rolę pełni opis świata – fillera, wypełnienia. Każda okazja jest dobra, aby ta czy inna postać mogła wygłosić diatrybę na temat garncarskich zwyczajów tubylczych nomadycznych ludów egzotycznej krainy z drugiego końca świata, ale nie ma to żadnego wpływu na… cokolwiek. Ot, Sanderson chwali się, że wymyślił egzotyczną krainę, w której żyje nomadyczny lud lepiący bardzo osobliwe garnki.

Jedna z postaci jest podopieczną uczonej szukającej zagubionych tekstów na temat Sprowadzających Pustkę. Zakazane tajemnice? Tajne spiski? Wstrząsające światem informacje? Gdzieżby. Więcej dowiedziałem się z tych rozdziałów o rodzajach rosharskich dżemów. Tyle razy siedziałem na krawędzi fotela powtarzając sobie w duchu „tak, tak, teraz te postacie podzielą się ze sobą wiedzą, teraz sekret się wyda i jakież będą tego konsekwencje”, ale nie, Sanderson z wprawą godną mistrza unika jakichkolwiek fabularnych postępów. Ostatecznie, na kilku ostatnich stronach, jakby od niechcenia, uchyla rąbka zapomnianej historii… i ten rąbek jest tak nieinteresujący, tak antyklimatyczny, że wolałbym już nic nie wiedzieć.

Do tej pory pisałem o bohaterach Way of Kings raczej przy okazji innych spraw, ale to tylko dlatego, że w zasadzie nie ma co pisać. Wszystkie postacie są płaskie jak plastry sera i tak pełne treści jak angielskie kiełbaski śniadaniowe prawdziwego mięsa (robię się głodny, powoli czas kończyć tę tyradę). Kaladin to nieskazitelny wybraniec, Dalinar to praworządny generał, chcący jedynie dobra swego ludu, Shallan to wygadana młoda szlachcianka. To jednak Sandersonowi nie wystarcza. Jego bohaterowie muszą być nie tylko jednowymiarowi i nudni, ale na dokładkę jeszcze słabo napisani.

Niektóre dialogi… powiedzmy sobie szczerze, trudno jest obcokrajowcowi stwierdzić, czy coś brzmi źle w obcym języku – a jednak ta sztuka mi się udała (może to zasługa nienagannej dykcji dwójki aktorów czytających książkę). Zwłaszcza kwestie Shallan są tak sztuczne, tak egzaltowane, tak bezmyślne… Autor próbuje opisać tę postać jako osobę sprytną i o ciętym języku (inni bohaterowie tak na nią reagują), ale to tylko potęguje wrażenie, że wszyscy wokół są imbecylami o poczuciu humoru rodem z książeczek „101 kawałów o tramwajarzach”.

To wszystko, co mam do powiedzenia na temat Way of Kings. Pięć stron maszynopisu i wcale nie czuję ulgi ani nie spływa na mnie katharsis. Już nie odzyskam tych czterdziestu godzin za kółkiem, podczas których mogłem się tępo gapić w samochód przede mną zamiast słuchać tego… tego wynaturzenia. Jednocześnie jestem pewien, że książka przypadnie do gustu wielu czytelnikom (o czym mogą świadczyć liczne pozytywne recenzje anglojęzycznej blogosfery, a nawet kilka polskich głosów, a także dobre wyniki sprzedaży) – i nic na to nie poradzę – a ta opinia nie jest obiektywna, przebija się przez nią frustracja, zawiedzione nadzieje, złamane obietnice z tylnej strony okładki. W związku z tym, nie będę was odwodził od zakupu i lektury. Miejcie tylko świadomość, że próbowałem was ostrzec.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 17

2011-03-19T12:45:00.003+01:00

Recenzja. Modyfikowany węgiel (angielski audiobook)

2011-03-01T09:11:00.003+01:00

Długo się zabierałem do tej recenzji i już mówię czemu: rzadko, bardzo rzadko po lekturze książki nie wiem, co o niej myśleć. Zazwyczaj jakieś refleksje nachodzą mnie już w trakcie czytania, wtedy staram się je wynotować, potem, tuż po zakończeniu, przychodzi pierwsza fala wrażeń i wreszcie kilka dni później, kiedy emocje opadną, krystalizuje się opinia.

W przypadku Modyfikowanego węgla Richarda Morgana nie poszło mi tak gładko. Najpierw myślałem, że to z powodu sposobu, w jaki zapoznawałem się z książką. Odsłuchiwałem ją mianowicie w samochodzie, stojąc w trójmiejskich korkach. Może byłem rozproszony i coś mi umknęło. Przysiadłem do niej jeszcze raz, na spokojnie, w domu, ale efekt był ten sam, postaram się więc po prostu opisać moje odczucia.

Akcja Modyfikowanego węgla toczy się na 26-wiecznej Ziemi, gdzie śmierć przestała być permanentną niedogodnością. Dzięki wszczepianym w kark stosom korowym świadomość każdego człowieka może być ponownie załadowana do nowego ciała, a najbogatsi mogą sobie nawet pozwolić na luksus kopii zapasowych. Właśnie w takim świecie – hodowania i wymieniania ciał jak samochodów, nielegalnego duplikowania osobowości, wskrzeszania – przyszło żyć głównemu bohaterowi, Takeshiemu Kovacsowi. Kovacs jest kimś w rodzaju agenta do zadań specjalnych, uwarunkowanego, aby szybko adaptować się do zmieniających się warunków. Jego świadomość odsiaduje karę za napad na rodzinnym świecie, ale wpływowy biznesmen Laurens Bancroft sprowadza go na Ziemię, aby rozwiązał zagadkę… no właśnie, śmierci Laurensa Bancrofta.

Morgan kreuje bardzo przekonujący świat przyszłości, acz trochę zbyt standardowy dla gatunku. Kto widział Blade Runnera albo Ghost in the Shell, albo też czytał książki Williama Gibsona, w gąszczu wieżowców poczuje się jak w domu. Na tym może sztampowym tle umieszcza technologię upowłokowiania i transferu świadomości. To też nie są jakieś rewolucyjne pomysły, ale Morgan wkomponowuje je w całość bardzo umiejętnie, a największą zaletą książki, jej klejnotem koronnym, jest zademonstrowanie tych nowinek technicznych w środowisku społecznym.

Ucieszyło mnie, że jakiś autor lekkiego jakby nie było sf zajmuje się na poważnie socjologicznymi skutkami takiego czy innego wynalazku. Morgan stara się naświetlić problem z każdej strony – praktycznej, etycznej, moralnej. Przemyślana wizja ludzkości pokonującej największego wroga – śmierć – to największy atut książki.

Morgan potrafi też bardzo wprawnie pisać sceny akcji. Nie są ani za krótkie, ani nużąco długie, po prostu idealne. Pościgi, strzelaniny, wszystko jest bardzo dynamiczne i trzyma w napięciu. Niestety Modyfikowany węgiel potwierdza też moje przypuszczenia, co do seksualnych frustracji pisarzy sf, o których kiedyś napomknąłem na blogu. Niepotrzebne, bardzo graficzne sceny łóżkowe były dla mnie nie na miejscu, nie wnosiły nic do fabuły ani kreacji postaci.

A jeśli już o samych postaciach mowa – Morgan tworzył je wedle prawideł czarnego kryminału, bardzo słusznie, biorąc pod uwagę ton książki, ale trochę przedobrzył. Bohaterowie mówią i zachowują się bardzo podobnie, bez względu na to, czy są biznesmenami, policjantami, zbirami czy programistami, a kilka kreacji ociera się, zależnie od naszej oceny autora, o karykaturę lub pastisz.

Mam też mieszane uczucia, co do samej fabuły. Z jednej strony mimo prostoty jest wciągająca, a zwroty akcji sprawiają, że książka nie znudzi się do ostatniej strony. Z drugiej, odnoszę wrażenie, jakby Morgan nie do końca wiedział, jaką historię chce opowiedzieć – zagadki kryminalnej czy zemsty. W efekcie Modyfikowany węgiel ma tak jakby dwa początki, mniej więcej w połowie powieści autor wciska ‘miękki reset’ i zupełnie przestawia pionki. Dla jednych może to być zaletą, dla innych wadą. Mnie odrobinę to przeszkadzało; pewne wątki pojawiają się zbyt późno, żeby czytelnik mógł się w nie zaangażować. I wreszcie zakończenie: bardzo logiczne, ale mało satysfakcjonujące. Może to wina moich oczekiwań – spodziewałem się Bóg wie czego, a dostałem wariację na temat znanego motywu. Cała książka budowała tę niemożliwą do popełnienia zbrodnię, po to tylko, żeby zakończyć się jak typowy norweski kryminał.

I tak prezentuje się Modyfikowany węgiel. Moje rozterki z początku recenzji dotyczą zaś tego, że nie potrafię powyższych elementów ze sobą zestawić i porównać. Zazwyczaj udaje mi się wyprowadzić jakąś wypadkową sumy wszystkich części, ale w tym przypadku załamuję ręce. Naprawdę nie wiem, czy mogę tę książkę z czystym sercem polecić. Nie dlatego, żeby była słaba. Po prostu jest w niej za dużo sprzeczności, których nie potrafię ocenić. W związku z tym, czytelniku, pozostaje mi mieć nadzieję, że opisałem jej poszczególne cechy na tyle wnikliwie, żebyś sam był w stanie podjąć decyzję, czy to coś dla ciebie.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 16

2011-02-19T15:51:00.002+01:00

Opowiadanie. Sequitur

2011-01-31T11:15:00.004+01:00

Dziś coś z zupełnie innej beczki. Darmowe opowiadanie! Napisałem je na początku zeszłego roku i od tamtej pory kurzyło się na moim dysku twardym. Wierzę w postęp, więc pomyślałem sobie „czemu by nie” i publikuję je tutaj na licencji Creative Commons 3.0 (na co wskazuje znaczek po lewej, no dalej, kliknij na niego, żeby dowiedzieć się więcej).

Autor: Marcin Wełnicki
Redakcja: Marta Grubka

SEQUITUR

Przykucnąłem nad holograficznym obrazem ciała, żeby mu się lepiej przyjrzeć, ale nic nowego nie przyszło mi na myśl. Prawdę mówiąc, bardziej interesujący był już pryzmatyczny dywan, co chwilę zmieniający kolor i wzór. Wstałem, otrzepałem ręce – jakbym cokolwiek zrobił – i z udawanym zamyśleniem spojrzałem w okno, za którym błyszczało niekończące się Megalopolis.
– Samobójstwo.
– Na to wygląda – odpowiedział mi młodszy oficer śledczy Yossf, mój przyjaciel i współpracownik, unosząc wzrok znad wyświetlacza.
Zupełnie się nie krępując, podszedłem do domowego dystrybutora żywności i zamówiłem sobie kawę. Mrożoną.
– Więc czemu tu jestem?
– Wzór...
– Pierdolić Wzór, są święta.
Jakby tego nie wiedział. Program dystrybutora nawet na moim kubku wydrukował „Merry Christmas!”
– To był twój pomysł i twój projekt. – Yossf bezlitośnie wytknął mi moje „dzieło”. Jedna prelekcja i stałem się specjalistą od autoekstynkcji. - Dziewięćdziesiąt osiem procent zgodności. – Kiwnął na leżące na podłodze zwłoki. – On podobno nie pasuje.
Wzór to program profilowy, mający określić prawdopodobieństwo faktycznego samobójstwa. Bierze pod uwagę dane statystyczne populacji oraz osobiste denata: wiek, parametry biometryczne, zwyczaje, zawód, rys charakterologiczny, traumatyczne wydarzenia z niedawnej przeszłości. Moje ukochane dziecko.
Pociągnąłem solidny łyk kawy i rzuciłem ostatnie spojrzenie rozjarzonej choince za oknem, nazywanej Północno-Wschodnim Megalopolis.
– To może jest z tych dwóch procent? – Wszystko posiada jakiś margines błędu.
– Po to tu jesteś, żeby to sprawdzić.
– „Po to tu jesteś, żeby to sprawdzić”. To co z tym ciałem? Co mu dolega?
Yossf poprawił się na swoim krześle – nawyk, który musiał sobie wyrobić w młodości w rodzinnym Allahabadzie. Tutaj wszystkie siedzenia dostosowywały się do kształtów użytkowników.
– Śmierć mu dolega, jak widzisz. Facet przedawkował antydepresanty.
– Żartujesz? Był na antydepresantach?
– I to jeszcze jakich.
Game. Set. I match. Szach i mat. Dowolna metafora zwycięstwa.
– To na litość boską, po co tu jestem? – Nie lubiłem, kiedy ktoś zawłaszczał mój czas wolny, zwłaszcza w święta. Pizza-instant właśnie mi stygła. – Może zostawił jeszcze notkę?
Yossf pokręcił głową, przejrzał coś na wyświetlaczu. Ze swoją ciemną skórą i gęstym zarostem, okularami w grubych czarnych oprawkach i opadającymi na czoło włosami, wyglądał jak uosobienie stereotypu Indusa-informatyka. Kiedyś outsource’ował w Varanasi, ale go przenieśli.
– Nie. Ale jego wnuczka...
– Wnuczka?! Yossf, ty sobie ze mną pogrywasz, powiedz, że chciałeś wyrwać się z domu, a nie pitol, że są wątpliwości.
Yossf poprawił okulary i zamknął osobisty komputer.
– Jego wnuczka kategorycznie wyklucza samobójstwo. Utrzymuje, że jej dziadek nie byłby do tego zdolny.
Przewróciłem oczami – powoli i dokładnie, żeby tylko tego nie przeoczył. Dopiłem kawę i wyrzuciłem kubek do recyklatora.
– Każdy jest zdolny, Yossf, każdy jest zdolny i to doskonale widać, dlatego właśnie Wzór jest nieomal bezbłędny.
– Właśnie dlatego genialny pseudopsycholog Biura, Heim, musiał go skonstruować, żeby się popisać przed Radą, i dlatego tenże genialny pseudopsycholog musiał przywlec tu swój tyłek w święta. Skutek i przyczyna.
Pokiwałem mu palcem przed nosem.
– Nawet nie próbuj...
– Za późno. Chodź, pokażę ci, jak go znaleźliśmy.
– To on tu jeszcze jest? Znaczy: ciało. – Myślałem, że przyjdzie mi pracować tylko z holoprojekcją. Lubiłem holoprojekcje. Były czyste i mogłem nimi do woli obracać. Bardzo nie lubiłem ciał.
Yossf tylko skinął głową i poprowadził mnie do gabinetu denata. Salon był podobny do kuchni, to jest był urządzony staromodnie, ale z przepychem, co po chwili zastanowienia wcale nie powinno mnie dziwić, bo znajdowaliśmy się w bogatej dzielnicy. Zdobiące ściany obrazy w stylu późnego post-neo-art déco, świadczyły o anachronicznych gustach zmarłego. W kącie stał najnowszy holowyświetlacz Panashiby. Może nie był aż tak staromodny? No i te paskudne dywany. Były miłe w dotyku, ale cholernie jaskrawe. Może miały regulację odcieni? Ustawienia gammy?
– Ile miał lat?
– Sto trzy.
– To może serducho, całkiem naturalnie? – Medycyna znała przypadki tak wczesnej niewydolności serca.
Yossf wskazał mi drogę na półpięterko. Z tej strony mieliśmy piękny widok na trzy największe arkologie. Nieforemne ostrosłupy wyglądały jak nadtopione, wbite w ziemię sople lodu albo stalaktyty, ale były najnowszym osiągnięciem techniki. Puf, wyparowuje atmosfera, arkologia przetrwa na wewnętrznych systemach podtrzymywania. Puf, zniknie grawitacja, to zewnętrza powłoka zacznie się kręcić tworząc sztuczną.
– A może nie. Kto wie? Ja. Mówię ci, że to przedawkowanie.
– Ponownie, skoro przedawkowanie, to po co tu jestem? Mógłbym...
– Oglądać pornosy w samotności.
– Czyli co? – Postanowiłem zlekceważyć niski cios. – Wnuczka utrzymuje, że ktoś mógł go otruć?
– Tylko pyta.
Yossf otworzył przesuwne drzwi – co do cholery było nie tak z czujnikami ruchu – i wszedł do przestronnego gabinetu, zastawionego przyrządami pomiarowymi.
– Wygląda jak przytulna profesorska dziupla.
– To jest profesorska dziupla, D.
Lubiłem, kiedy mówili do mnie D, przede wszystkim dlatego, że w związku z tym nie mówili Dirk. Nienawidziłem swojego imienia. Przysiągłem sobie, że kiedy tylko moja kochana matka odejdzie z tego świata, pojawię się w urzędzie cywilnym z odpowiednim pisemkiem. Lance? A może Slick? Czemu zawsze przychodzą mi do głowy porno-imiona?
– Yossf, znasz jakieś dobre męskie imię?
– Yossf. Chociaż udawaj, że uważasz. Myślisz, że jak napiszesz jeden niesamowicie dobry program, to możesz się obijać przez resztę życia?
Tak właśnie myślałem. Zresztą, życie wcale nie zamierzało wyprowadzać mnie z błędu. Wręcz przeciwnie, jeśli miałbym ciągnąć tę antropomorfizację, to powiedziałbym, że mnie rozpieszczało i utwierdzało w przekonaniu, że jeden genialny wyczyn wystarczy, aby wszyscy jedli ci z ręki.
– Dobra. – Obszedłem szerokie biurko ustawione pod oknem i spojrzałem na leżącego na ziemi martwego mężczyznę. – Jest martwy – zauważyłem.
– Aha.
– Pudełko z tabletkami wygodnie pod ręką – kontynuowałem – z badania krwi wynika...
– ...z badania krwi wynika, że zmarł na przedawkowanie.
Klasnąłem w ręce.
– No. To co tu po nas? Oznakuj i spakuj.
Yossf westchnął, ściągnął okulary i potarł się po twarzy. Wiedziałem, że kiedy to robi, jest na mnie zły. Za to, że jestem dupkiem.
– D, może nie wyraziłem się jasno. Jego wnuczka utrzymuje, że był daleki od samobójstwa...
– Właśnie widzę.
– Słuchaj, zażądała, żebyś sprawdził wszystko jeszcze raz, osobiście. Oglądała z tobą jakiś wywiad w holowizji.
– Ładna? – zainteresowałem się przelotnie, chociaż w tej chwili podziwiałem akurat starą kolekcję filmów 3D profesora. Miał nawet Casablancę, trzecią edycję specjalną poprawioną, re-kolorowaną i na nowo udźwiękowioną. Podobno Rick Blaine strzela pierwszy.
– Jedyne, co powinno cię interesować, to że zasiada w Radzie i ma wysoko postawionych przyjaciół. A ten tu to profesor Gustavus Antilee.
Nazwisko coś mi mówiło.
– To ten, ten... – zacząłem pstrykać palcami.
– Fizyk, który odnalazł bozon Higgsa.
Pamiętałem. Przez pewien czas w środowisku fizyków panowała atmosfera euforyczna, po czym jakiś malkontent zauważył, że coś musiało przecież istnieć przed Wielkim Wybuchem. Jakaś proto-proto cząsteczka. A potem ktoś inny doszedł do wniosku, że może wcale nie było Wielkiego Wybuchu, a bozon Higgsa powstał w zupełnie inny sposób, niż zakładano. No i wreszcie ktoś spytał o praktyczną aplikację odkrycia. Zawsze znajdzie się gruszka-robaczywka…
– Miałem to na końcu języka. Czy on ostatnio jakoś nie wypadł z obiegu?
– Wypadł. Niedawno było o nim głośno, jego najnowszy eksperyment z tachionami się nie powiódł.
– Pamiętam. Rzucił wszystko i wycofał się z naukowej sceny. Biedaczek. No dobra, do dzieła. Czas zgonu?
Yossf ponownie otworzył komputer i coś na nim wystukał. Irytowało mnie, że nie używa holowyświetlacza – tak, żebym ja również mógł zobaczyć co też tam przegląda. Ale nie, Yossf był old-schoolowy.
– Dwudziesta pierwsza czterdzieści.
– Ktoś go odwiedzał?
– Nie mamy danych z domowego komputera. To nowe mieszkanie, system nigdy nie został podłączony.
Nigdy nie został podłączony? Cóż za niebywała krótkowzroczność. Podniosłem z ziemi kolorowe opakowanie z ekoplastu.
– Tym się struł. Blubloxyl? Nie brzmi groźnie. – Otworzyłem i powąchałem. – Mm, wiśniowy.
Yossf popatrzył na mnie znad okularów, jakby był srogim belfrem, a ja przestraszoną uczennicą wywołaną do tablicy.
– To ty się powinieneś na tym znać.
– Jestem psychologiem, nie psychiatrą.
– Jesteś programistą z psychologicznym zacięciem, ot co. Kiedy ostatnio czytałeś Przegląd Medyczny?
Potrząsnąłem mu przed nosem opakowaniem.
– To jeden z najsilniejszych antydepresantów – powiedział, kręcąc głową. – Normalna dawka to pięćdziesiąt miligramów. Antilee miał we krwi stężenie cztery razy wyższe.
– To nie tak dużo – odparłem, wysypując sobie kilka tabletek na dłoń. Były obłe, różowe i miłe w dotyku.
– Prawda? Maksymalna dawka to sto miligramów, ale ponoć i z takiej przejażdżki można nie wrócić, jeśli serce słabe. Lekarze rzadko go przepisują.
– Powinni podawać na ulotce „skutek uboczny: śmierć”. – Chociaż to z pewnością zmniejszyłoby kwadrylionowe przychody farmaceutycznych koncernów przynajmniej o kilka miliardów. Nie, już lepiej było wypłacać odszkodowania rodzinom przypadkowych ofiar zatrucia. – Po co ktoś miałby brać takie świństwo?
Yossf znów coś tam wstukał.
– Według zeznania osobistego lekarza Antilee miał wyjątkowo ciężkie załamanie nerwowe.
Fizycy nie należeli do czołowych dramaturgów – przynajmniej nie według mojego programu, więc Antilee musiał być aberracją. Może mama go w dzieciństwie rozpieszczała? Albo wychował się na farmie Disneya.
– A wnuczka co na to?
– Potwierdza. Ale utrzymuje, że samobójstwo nie leżało w jego charakterze.
– Mhm.
Rodzina jest zawsze specem od charakteru zmarłego. „Nie mógłby tego zrobić.” No cóż, a jednak. „To nie było w jego stylu.” Tak? A co? Po pierwszym samobójstwie zwierzył się, że to jednak nie to? Według programu rodzina była najmniej wiarygodna. Była po prostu zbyt blisko. Lepsze były zeznania średniego zasięgu.
– Te tabletki – Yossf przeszedł na konspiracyjny ton – to nanolek neutralny. Podobno zabijają smutek. Faktycznie zabijają smutek. Nie waż się żadnej zabrać.
– Yossf, za kogo ty mnie... Yossf. Chodź tutaj. – Przyjrzałem się krytycznie pigułkom. Yossf nie ruszył się z miejsca. – Chodź, mówię.
Westchnął i przyczłapał te dwa kroki od biurka do okna. Pieprzony łaskawca.
– Tak?
– Czy te tabletki nie wyglądają dla ciebie inaczej?
Obaj niemal wetknęliśmy nosy w moją dłoń.
Rzeczywiście, jedne były odrobinę większe od drugich.
– Te to setki.
– Na pudełku napisano, że pięćdziesiątki. Chcesz powiedzieć...
– Powiedzmy – zacząłem z przejęciem – że ktoś dosypał mu do opakowania tabletek z większą dawką. Antilee chciał odpłynąć...
– ...więc wziął podwójną dawkę...
– ...a w rzeczywistości poczwórną. Zawiadom Biuro, możemy mieć morderstwo.
Atmosfera naszego spotkania się zmieniła. Kiedy Yossf wykonywał videfon do centrali, ja kręciłem się po pokoju. Kto mógł chcieć śmierci profesora? Wnuczka ze względu na spadek? Nie, to ona nas tu ściągnęła. Zatrzymałem się przed długą półką ze staromodnymi, trójwymiarowymi fotografiami. Na jednej Antilee stał na tle uniwersyteckiego budynku, w towarzystwie dwóch równie wiekowych jegomości. To było świeże zdjęcie.
– Już wiedzą. Policyjny oddział Biura przejmuje sprawę.
Świetnie. Przyjdą na gotowe. Wezmą wszystkich podejrzanych na przesłuchanie z rezonansem magnetycznym 2.0 i w trymiga znajdą winnego.
– Możesz zrobić dla mnie coś jeszcze? Skontaktuj się z jego ostatnimi współpracownikami, chcę wiedzieć, czy miał jakichś wrogów. I umów mnie na jutro z wnuczką, może będzie coś wiedzieć.
– Ale cię wzięło.
Machnąłem ręką, chociaż myślami byłem już lata świetlne stąd. Rozważałem i odrzucałem teorie.
– Wzięło, nie wzięło. Rób, co mówię.
– Wiesz, że skoro to morderstwo...
– Tak, tak, tak, ale mam jeszcze czterdzieści osiem godzin krzyżowej jurysdykcji. – Widząc niezadowoloną minę Yossfa, dodałem: – Nie ja napisałem ten dziurawy kodeks. Dzwoń, dzwoń.
Usiadłem na krawędzi biurka i zamyśliłem się. To mogły być jednak udane święta. Pizza i Wyuzdane Kelnerki IV: Edycja Holo 3D mogą poczekać.
– Nie uwierzysz – wyrwał mnie z zamyślenia Yossf.
– To po co mi mówisz?
Yossf się nadąsał, ale kontynuował:
– Franz Ghallager nie żyje. Dwa tygodnie temu popełnił samobójstwo w swoim apartamencie na Fidżi. Rodzina trzymała to w tajemnicy przed mediami.
– Niech zgadnę...
– Nie zgaduj. Ghallager pracował z Antilee’m przy ich ostatnim projekcie.
– Tabletki? – dopytywałem się, jakbym otwierał gwiazdkowe prezenty.
– Na oczach rodziny strzelił sobie w głowę.
Zmieszałem się trochę. Moja naprędce skonstruowana hipoteza właśnie zawaliła się jak domek z kart.
– A trzeci?
– VanderHaven. Żyje. Wciąż mieszka na kampusie Uniwersytetu Północno-Wschodniego Megalopolis, tu, w trzecim Dystrykcie. To trzydzieści minut tunelem tranzytowym.
Tunel tranzytowy – chodzenie dla leniwych. Nie lubiłem ich. Korzystając z tub, czułem się jak paczka w poczcie pneumatycznej. No i wyprzedzanie w zatłoczonych sekcjach było mordęgą. Jedyną rozgrzeszającą właściwością tuneli tranzytowych – oczywiście, poza szybkością podróży – była możliwość zaistnienia mało prawdopodobnej sytuacji, w której z powodu nieuwagi, pośpiechu lub kombinacji obu tych czynników, tubą poruszała się kobieta w mini.
Rozłożyłem ręce.
– Ja nie mam nic lepszego do roboty, a ty?
*
Yossf miał.
Skoro sprawą miało zająć się policyjne ramię Biura, czuł się zwolniony z inkwizycyjnego obowiązku, wsiadł w powietrzną taksówkę i wrócił do kochającej żony i pary rozwrzeszczanych dzieciaków. A ja byłem ciekaw.
W tunelu tranzytowym było jak zwykle zimno i tłoczno. Zapominalscy ojcowie, synowie i kochankowie wracali z zakupów na ostatnią chwilę, zadowoleni, że udało się kupić coś ukochanym, i zupełnie nieświadomi, że kupili akurat coś, co nie przypadnie ich żonom, matkom i wybrankom do gustu. Według mnie najlepszym prezentem był bon kredytowy – i może właśnie dlatego spędzałem święta z insta-pizzą i holograficznym pornosem. Za przezroczystymi szybami tuby rozciągała się majestatyczna, chociaż być może odrobinę nudna panorama: strzeliste arkologie sięgające nieba, otoczone gniazdami coraz mniejszych wieżowców. Sfery zderzały się ze sobą, tworząc coś na kształt wzajemnie wykluczających się kręgów na wodzie. W oddali majaczyła jaskrawo oświetlona budowla, większa nawet niż największe arkologie: amerykańska winda orbitalna.
Wysiadłem w trzecim Dystrykcie, tak jak polecił mi Yossf, dopchałem się do bramki rejestrującej mój biologiczny dowód osobisty i wreszcie wolny, wyszedłem na pokryte śnieżną czapą ulice Starego Starego Miasta. To kuriozalny widok: staromodne domki jednorodzinne lub ewentualnie trzy-czterobudynkowe szeregowce, a w tle gargantuiczna wieża zasłaniająca horyzont, jakby ktoś zestawił ze sobą dwa obrazki w różnej skali. Zgonie z poleceniami GPS-a odnalazłem właściwy adres i wdrapałem się po starannie odśnieżonych, kamiennych schodach.
Zziębnięty i samotny, zastukałem do drzwi mieszkania profesora VanderHavena. Stukałem i stukałem, potem postukałem jeszcze trochę, a potem ktoś otworzył mi drzwi.
– W czym mogę pomóc? – Mężczyzna był równie stary co Antilee, jego pomarszczona, blada twarz zdradzała przygnębienie albo przynajmniej brak snu.
– Profesor VanderHaven? Dzwoniliśmy do pana. – Machnąłem odznaką. – D. Heim. Jestem z Biura. Mogę wejść?
– Zaraz się przekonamy – odpowiedział i zaczął przyglądać mi się badawczo.
W rewanżu ja przyglądałem się jemu. Szybko mi się to znudziło, więc wyminąłem go i wszedłem do środka. VanderHaven zamknął za mną drzwi, jakby właśnie tego się spodziewał, a potem wprowadził mnie do salono-sypialnio-kuchni. Wszędzie walały się ubrania, na każdym stole stało po kilka talerzy z niedojedzonymi resztkami. VanderHaven żył jak student w akademiku college’u.
– Nie przeszkadzam?
– Co? A, nie, mieszkam sam. Święta z kanałem pierwszym. – Wskazał na uruchomiony holowyświetlacz. – Powiedziano mi przez videfon, że sprawa dotyczy Gustava. Wszystko z nim w porządku?
– Nie żyje – oznajmiłem rzeczowo, szukając miejsca, gdzie mógłbym spocząć. Nie znalazłem.
VanderHaven zauważył mój problem, ale nie miał zamiaru nic z nim zrobić. Sam zasiadł na kanapie, na hałdzie brudnych ręczników i podkoszulków.
– Och. Jak to się stało?
– Właśnie próbujemy to ustalić. Mieli panowie jakichś wrogów?
Tak właśnie wyglądają spadające gwiazdy, pomyślałem, rozglądając się po melinie profesora. Ludzie patrzą w niebo i wymawiają życzenia, nie zdając sobie sprawy, że lot zbłąkanego zakończy się widowiskowym zderzeniem i kraterem. Oczywiście, nikt nigdy nie oglądał faktycznego upadku gwiazd.
– Nie, nie sądzę. – Staruszek podrapał się po głowie. – A czemu pan pyta? Coś mi grozi?
– A ten ostatni projekt? Tachiony, tak?
VanderHaven skrzywił się, kiedy to usłyszał.
– Co z nimi?
– No właśnie: co z nimi?
Na jednej z półek stała staromodna, może nawet XX-wieczna nakręcana zabawka. Przyznam, że należę do ludzi, którzy mają manię dotykania – więc i tym razem dotknąłem, potem nakręciłem śrubę i wreszcie patrzyłem jak plastikowi tancerze i tancerki poruszają się po wytyczonych dla nich przez konstruktora trasach, oddając się pląsom w takt kiczowatej muzyczki.
– Nic. Nie wypalił.
– Sponsorzy musieli być źli.
– Byli. – VanderHaven westchnął i pokręcił głową. – Cofnęli nam fundusze. Wszyscy trzej straciliśmy reputację, na którą pracowaliśmy przez ponad pół wieku. Może pan to sobie wyobrazić? No?
Odwróciłem się od zabawki. Chciałem zobaczyć jego reakcję na moje słowa.
– Ja? Jasne. Praca całego życia podarta w strzępy. Pewno bym sobie strzelił w łeb. A pan?
– No co pan!
– Tak tylko gdybam – westchnąłem, gotowy skapitulować. – A pan jak się trzyma?
Profesor się zmarszczył.
– A czemu pan pyta?
Trafiłem na cholernego paranoika.
– Bo nie wygląda pan dobrze.
VanderHaven machnął ręką. Wstał i podszedł do zepsutego ściennego dystrybutora żywności. Postukał w niego chwilę, aż wreszcie mechanizm zaskoczył. Pokój wypełnił się zapachem esencjonalnego bulionu.
– Stres. Spodziewał się pan w mojej sytuacji lepszego humoru?
– Nie, ale... może powinien pan się kogoś poradzić. Lekarza? – Albo psychologa. Ale nie takiego jak ja. Prawdziwego.
– Wszystko ze mną w porządku, panie... Heim. Proszę się nie martwić o moje zdrowie, umrę, kiedy umrę.
– To bardzo...
– A co pan taki zainteresowany? Powie mi pan, co przytrafiło się mojemu koledze?
– Cóż... – Nie miałem powodów, żeby zatajać prawdę. – Wygląda na to, że ktoś go zamordował i upozorował samobójstwo. Ale to nie koniec. Pana drugi kolega, Ghallager, również nie żyje. Popełnił samobójstwo. Tutaj nie mamy wątpliwości, że był to akt autoekstynkcji – poprawiłem się szybko.
Przez twarz profesora przemknęła seria emocji – zbyt szybko, żebym mógł je wszystkie rozróżnić.
– To przygnębiające – powiedział wreszcie. – Na jesieni życia. Zje pan coś? Mam fasolkę. I trochę tuńczyka.
- Nie. Nie, dziękuję. To chyba wszystko z mojej strony, panie VanderHaven. Proszę się spodziewać wizyty detektywa policyjnego, oni zawsze muszą wszystko sprawdzić dwa razy. Jeszcze raz dziękuję, że pan mnie przyjął, zwłaszcza że są święta.
– A co to ma za znaczenie? – zapytał, otwierając mi drzwi.
– Mmm, tak. Dziękuję.
– Żegnam, panie Heim.
*
Doszedłem do stacji tunelu tranzytowego – potworka zaprojektowanego przez jakiegoś awangardowego artystę, pełnego krzywizn i sztuczek z fałszywą perspektywą, także przez nieuwagę prawie wlazłem w ścianę – i tam właśnie spłynęło na mnie zrozumienie. Zatrzymałem się na środku drogi pomiędzy „peronami” i nie zważając na śnieg, który tłumił odbiór, wykonałem videfon. Rozłączając się, wiedziałem już wszystko, co wiedzieć powinienem. Zawróciłem. Najpierw szedłem niespiesznie, mijając zabudowania stacji, potem szybciej, kiedy kluczyłem kameralnymi uliczkami trzeciego Dystryktu, i wreszcie biegłem po terenie kampusu. Ponownie zadzwoniłem do drzwi profesora VanderHavena.
– Tak? – odpowiedział mi wreszcie znużony głos profesora.
– To jeszcze raz ja. To znaczy Heim. Mogę wejść?
Drzwi otworzyły się szeroko.
– Nie wiem. Może pan?
Dziwny człowiek. Ponownie go wyminąłem i tym razem sam trafiłem do wielofunkcyjnego pokoju.
– W czym mogę panu ponownie pomóc, panie Heim? – zapytał mnie VanderHaven, siadając na kanapie, na stosie brudnych ręczników, dokładnie tam, gdzie ostatnio. Ja też, mimo wrodzonego wstrętu, usiadłem na krześle zawalonym ubraniami.
– Może mi pan powiedzieć, czemu pan to zrobił.
Profesor nie odpowiedział. Wpatrywał się nieobecnym wzrokiem w ścianę.
– Wiem, że to pan – drążyłem. – Skontaktowałem się z pana lekarzem. Pan też zażywa Blubloxyl, prawda? W tabletkach po sto miligramów. Jestem pewien, że znajdziemy jakieś nagranie z kamery ulicznej, na którym widać jak odwiedza pan profesora Antilee. Dodamy dwa do dwóch. To było z pana strony nieostrożne. Nie zatarł pan po sobie śladów.
– A kto powiedział, że próbowałem?
Ta odpowiedź mnie zdziwiła.
– Policja już jest w drodze, ale że są święta, karnawał zbrodni, może im to zająć trochę czasu. Niech mi pan wszystko opowie. Współpraca z funkcjonariuszem Biura skróci panu czas odosobnienia.
Profesor uśmiechnął się i poprawił okulary. Nie wyglądał na zmartwionego czy przerażonego.
– Nie zamkniecie mnie.
– Ależ tak właśnie się stanie, panie VanderHaven. – Westchnąłem. – Będzie pan współpracował?
– Nie wiem. Może będę. Zaraz się przekonamy.
– Ee... panie VanderHaven, jestem tu, aby poznać prawdę.
Staruszek spojrzał na mnie i uśmiechnął się szerzej.
– Myślę, że tak. Myślę, że tak. Proszę za mną.
Wstał i ruszył do zasłoniętych kotarą drzwi po drugiej stronie pokoju. Położyłem dłoń na pistolecie. Nigdy z niego nie korzystałem, ale kto wie, jak zachowa się mój rozmówca. Wiek mógł mylić. Ostrożnie podążyłem za nim. Znaleźliśmy się w niewielkiej, ciemnej komórce. VanderHaven powiedział „światło” i oto nastała światłość. Pod ścianą, na stole przykrytym plandeką, stało... coś. Nie spiesząc się, profesor ściągnął płachtę.
– Oto nasze magnum opus. Nadajnik tachionowy.
– Myślałem, że wam się nie powiodło – powiedziałem sceptycznie.
– Tak właśnie powiedzieliśmy prasie. I sponsorom. I naszym kolegom po fachu, i rodzinom. To jest powód, dla którego Franz popełnił samobójstwo, a ja musiałem otruć biednego Gustava.
– Chciał pan maszynę dla siebie?
– Nie, broń Boże! Zabierałem się właśnie za jej dekonstrukcję, kiedy pan wrócił.
Wskazał na zdemontowane części obudowy, a także młotek i palnik dźwiękowy leżącego na podłodze.
– Więc czemu pan to zrobił?
– Zabiłem Gustava? – spytał z żalem w głosie VanderHaven. – Bo był silny. Bo wiem, że sam by tego nie zrobił i kiedyś by się wygadał. Opowiedział światu, co odkryliśmy.
– A co niby odkryliście? – Byłem zaintrygowany, acz odrobinę zbity z tropu.
– Może lepiej panu pokażę. Mogę?
– Proszę.
Profesor wskazał mi krzesło, sam usiadł na drugim. Przestawił jakieś pokrętła urządzenia, a potem wcisnął duży, czerwony przycisk. Maszyna obudziła się do życia.
– Co ona robi?
– Produkuje tachiony.
Kochałem te naukowe wyjaśnienia. Tłumaczyć niezrozumiałe przez niezrozumiałe przez niezrozumiałe. Może nikt się nie zorientuje, że maszyna nie działa. Albo jest bezużyteczna.
– To znaczy?
– Cząsteczki podróżujące szybciej od światła. Udało nam się „spowinowacić” je z falą dźwiękową.
Jakby na potwierdzenie jego słów, w pokoju rozległ się głośny klakson. Wydobywał się z wnętrza maszyny, byłem tego pewien, z niewielkiego głośniczka zamontowanego z tyłu.
– To był ten tachionowy sygnał?
– Tak.
No proszę. Miliony dolarów, lata badania, a oni skonstruowali klakson. To mi przypominało te wszystkie badania socjologiczne przeprowadzane w ramach antropologii współczesności. „Naukowcy odkryli, czemu atrakcyjni ludzie zdradzają częściej.” Otwiera mi pan oczy, profesorze VanderHaven, pomyślałem. Ale nie powiedziałem tego na głos.
– Wysłał go pan, włączając maszynę?
– Nie. Dopiero to zrobię. – Profesor ponownie się uśmiechnął. – Rozumie pan, panie Heim, tachiony podróżują w kierunku przeciwnym do strumienia czasu. Wskaźnik zaczyna odliczanie w momencie zarejestrowania dźwięku, teraz mamy ustawiony interwał czterdziestosekundowy. – Wskazał na wyświetlacz odliczający czas do zera. – To znaczy, że wyślę sygnał czterdzieści sekund po tym, jak go usłyszałem.
Tego się nie spodziewałem.
– Odkryliście wehikuł czasu? – rozjarzyłem się jak choinka. – To fantastyczne!
VanderHaven milczał, całkowicie zaabsorbowany zmieniającymi się na wyświetlaczu cyferkami.
– Nie – odparł w końcu. – Odkryliśmy śmierć duszy. – Mówiąc to, wcisnął prostokątny zielony przycisk. Nic się nie stało. Po kilku sekundach znów rozległ się klakson.
Najgorsze, co mogło się przytrafić, to fizyk z zacięciem metafizycznym. Z tej gliny tworzono postacie szalonych naukowców w szmirowatych horrorach.
– Nie rozumiem.
– Słyszał pan drugi klakson?
– Tak.
– Więc to znaczy, że któryś z nas wciśnie przycisk. Stawiam, że to będzie pan.
– Po co miałbym to robić?
– A skąd mam wiedzieć? Ale już pan to zrobił. Za chwilę.
– Co pan chce powiedzieć? – Poczułem się jakoś nieprzyjemnie, nieswojo.
VanderHaven wsunął okulary na czoło i przechylił się niekomfortowo blisko w moją stronę. Swoimi zmęczonymi oczami szukał moich tak długo, aż wreszcie musiałem ustąpić i odwzajemnić spojrzenie. Chwycił mnie za rękawy, tak że nie mogłem się ruszyć.
– Nie ma wolnej woli, panie Heim. Tylko skutek i przyczyna.
Zrozumiałem, co chciał mi przekazać, ale wzburzyło mnie to raczej, niż przeraziło.
– Co pan plecie! – zawołałem i gwałtownie zerwałem się z miejsca. Nigdy nie byłem specjalnie zwinny, przypominałem raczej tego słonia, który działał w branży porcelany. Uderzyłem łokciem w wiszącą półkę, na której leżały kości holonagrań. Jeden z nośników spadł na stół i trafił kantem w zielony przycisk. Wyświetlacz akurat wskazał zero. Coś ścisnęło mnie w żołądku. – Nie. To niemożliwe.
– A jednak. Jesteśmy po prostu trybami wielkiej machiny, wolna wola to iluzja.
– O, nie, to jakaś sztuczka.
Sygnał odezwał się po raz trzeci, ale tym razem był dłuższy, a po nim nastąpiła seria kolejnych, krótszych. Włosy zjeżyły mi się na karku.
– Rozumie pan teraz, czemu musieliśmy zachować to odkrycie w tajemnicy? Gdyby świat się dowiedział, to byłby koniec ludzkości.
– Pan jest obłąkany.
VanderHaven zachichotał.
– Czyżby? Sam pan powiedział, że Franz popełnił samobójstwo. Nie mógł znieść swojego losu, wiedząc, że całe jego życie już zostało napisane, a on tylko odgrywa wyznaczoną rolę. Ja też chciałem... ale musiałem czekać, musiałem się upewnić, że ani on, ani Gustav nie zdradzą tajemnicy.
I utopili w projekcie tyle milionów, żeby nikt już nigdy nie próbował iść tą drogą. To miało jakiś pokrętny sens. Ale…
– To czemu wcześniej nie zniszczył pan maszyny? Czemu mi pan o tym wszystkim powiedział?
– Nie zniszczyłem jej, bo – w oczach profesora dostrzegłem szaleństwo – bo jej nie zniszczyłem. Sygnał budził mnie w nocy, przy różnych interwałach, więc nie mogłem byłem jej zniszczyć, bo najwyraźniej tego nie zrobiłem, prawda? A pan... pan tego nie przeżyje!
Rzucił się na mnie z kuchennym nożem w ręce, nie wiem, skąd go wytrzasnął. Zaczęliśmy się siłować. Udało mi się go odepchnąć i przyprzeć do stołu. Ze zgrozą zauważyłem, że jego głowa wciskała zielony przycisk. Zdekoncentrowałem się, a profesor mi się wyrwał. Znów zaczęliśmy się szamotać, co chwilę wpadając na stół i uderzając w maszynę. Nagle opór VanderHavena zaczął słabnąć. Wreszcie profesor wypuścił nóż i usiadł na podłodze.
– Za późno – sapnął.
– Pan potrzebuje psychiatry!
– Za późno – powtórzył. – Przed pana powrotem wziąłem podwójną dawkę Blubloxylu. Naprawdę zamierzałem ją zniszczyć... Śmierć nadejdzie szybko. Musi pan mnie wyręczyć, panie Heim, musi pan zniszczyć tę przeklętą maszynę! A później skończyć ze sobą, rozumie pan? To pana obowiązek!
– Proszę pana... – zacząłem, ale zauważyłem, że w oczach profesora zgasła świadomość. Patrzyły teraz na mnie dwie lśniące kulki. Czym prędzej powiadomiłem służbę ratowniczą i policję, a potem usiadłem ciężko na krześle i zacząłem wpatrywać się w maszynę.
Z zamyślenia wyrwał mnie klakson. Dźwięk nie urwał się po chwili, ale trwał nadal. Cyfry zaczęły swoje nieubłagane odliczanie... a ja zacząłem się pocić. Nie wiedziałem, co się ze mną dzieje. Czułem jakiś nieokreślony strach. Mój oddech przyspieszył. Wyświetlacz pokazał „dwadzieścia”. Rozbieganym wzrokiem zacząłem się rozglądać po pokoju. Mrugałem jak stroboskop, zupełnie straciłem poczucie czasu. Powoli odsunąłem się od stołu. Dzieliło mnie od niego dobre trzy metry, a licznik dochodził już do dziesiątki, kiedy dźwięk się urwał. Odetchnąłem. Nagle gdzieś nade mną rozległ się łoskot. To ta półka. Kiedy wcześniej w nią uderzyłem, wywróciłem jakąś figurkę, która oparła się na drugiej. Przez cały czas mojej dalszej rozmowy z profesorem, a potem szamotaniny, na spółkę z grawitacją niestrudzenie pracowała, żeby wywrócić sąsiada. Teraz jej się udało. Drugi posążek runął na stos kości holonagrań. Jedna kość wyślizgnęła się spod sterty i poszybowała w dół. Wylądowała na zielonym przycisku dokładnie w momencie, w którym licznik wskazał zero.
Mogłem wstać i szybko strącić nośnik, ale tego nie zrobiłem. Byłem zbyt zdruzgotany tym strasznym odkryciem. Mijały sekundy. Wreszcie oprzytomniałem i odciążyłem przycisk. Mogło to trwać, ile? Dwadzieścia pięć, trzydzieści sekund? O Boże. To prawda. Obrzuciłem maszynę pełnym odrazy spojrzeniem.
*
Zniszczyłem ją, tak jak sobie życzył profesor. Jeśli były jakieś notatki, jakieś pliki ze specyfikacjami, to VanderHaven pozbył się ich już wcześniej. Pojawiła się policja, a ja po złożeniu zeznań wróciłem do swojej kawalerki. Wstawiłem pizzę-instant do ponownego odgrzania, do holowyświetlacza włożyłem nośnik z Wyuzdanymi Kelnerkami IV, przyniosłem sobie mały ręczniczek i rozsiadłem się wygodnie w fotelu.
Ciszę zmącił sygnał odgrzewacza, informujący mnie, że mój smakowity świąteczny posiłek jest już gotowy. Spojrzałem na biurko, gdzie położyłem pistolet. Zastrzelić się?
Czy może już to zrobiłem?

Recenzja. Lewiatan (wydanie angielskie)

2011-01-30T11:20:00.006+01:00

Nie ukrywam, że jestem fanem steampunku, czasem przejawiam nawet swego rodzaju snobistyczną dumę, że lubiłem go już wtedy, kiedy jeszcze nie był „cool.” Z zainteresowaniem śledzę historię gatunku i muszę przyznać, że w tym krótkim czasie od publikacji „Maszyny różnicowej” wiele się zmieniło – przede wszystkim, lektury stały się bardziej przystępne, skierowane do szerszej publiczności. Koronnym dowodem może być Lewiatan Scotta Westerfelda, książka specjalnie przeznaczona dla młodszego czytelnika.

W Polsce Lewiatan będzie miał premierę w tym roku (ukaże się nakładem wydawnictwa Rebis), ale ja pozwoliłem sobie przeczytać go w oryginale, co zresztą nie było trudne, bo został napisany bardzo prostym (ale nie prostackim) językiem. W stylu wyraźnie widać młodzieżowy charakter książki. Wszystko jest jasno opisane, zdania nie są zbytnio złożone, wątki są liniowe i nierozbudowane. W zasadzie książka jak mało która nadaje się do nauki angielskiego.

To, co tracimy w warstwie językowej, Westerfeld nadrabia pomysłem. Autorzy rzadko sięgają do czasów I wojny światowej po inspirację, dlatego mimo znanego schematu fabularnego, Lewiatan wydał mi się interesujący. Świetnie wypada też kontrast pomiędzy zmechanizowanymi siłami Państw Centralnych (pomyślcie o maszynach kroczących z silnikami diesla) a Ententą, która wykorzystuje do walki (i produkcji, i wszystkiego innego) jedynie istoty żywe. Kolejne wynalazki i stwory są sprytnie pomyślane i działają na wyobraźnię – a jeśli nie, to na pewno uczynią to liczne, doskonałe ilustracje.

O samej fabule nie mogę powiedzieć za wiele, bo jak wspomniałem wcześniej jest schematyczna, a książka należy do krótkich, zanim na dobre wgryzłem się w świat przedstawiony, już się skończyła. Główni bohaterowie też odzwierciedlają pewne archetypy, ale Westerfeld świetnie radzi sobie z nakreśleniem ich charakterów. Szczególnie przypadła mi do gustu kreacja postaci kobiecych, zarówno rezolutna, odważna, obeznana z maszynami Deryn, jak i inteligentna i może odrobinę wyrachowana dr Barlow to silne kreacje przełamujące stereotypy. Normalnie bym o tym nie wspominał, ale że książka jest skierowana do młodszego czytelnika, to ten fakt bardzo cieszy. Lewiatan tworzy rzeczywistość wyemancypowaną, bez wyraźnie przypisanych ról ze względu na płeć – co było nagminne w książkach młodzieżowych, które sam kiedyś czytałem.

I to w sumie wszystko, co mogę o Lewiatanie powiedzieć. Książkę czyta się dobrze i szybko, można ją spokojnie skończyć w jeden niezbyt intensywny wieczór. Nie ma tu żadnego drugiego dna, żadnego przesłania (być może poza oczywistym) ani rozbudowanych wątków pobocznych. Jest fascynujący świat, poczucie przygody, dobra zabawa. Nie wiem, ile frajdy znajdą w niej starsi czytelnicy (to chyba zależy od tego, ile wciąż mamy w sobie z dziecka), ale dla młodszych będzie to strzał w dziesiątkę.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 15

2011-01-19T19:31:00.003+01:00

Biały Atrament ma już rok

2011-01-08T02:07:00.004+01:00

Biały Atrament ma już rok. Co prawda nie zdążyłem wrócić na tyle wcześnie, aby opublikować tę wiadomość wczoraj, czyli 07.01, ale kto by się tam czepiał o dwie godziny. W każdym razie Biały Atrament ma już rok, ale ja zupełnie tego nie czuję. Szybko minęło. Przez ten rok opublikowałem 83 posty, czyli średnio jeden na cztery dni. Nieźle, chociaż nijak się to ma do moich pierwotnych planów. Czytam tamten pierwszy wpis i widzę, jak zamierzenia rozminęły się z rzeczywistością. Nic to – blog przetrwał pierwszy rok, przetrwa kolejny, pozostaje sobie tylko liczyć, hm, może 1 posta na trzy dni? Może większej regularności?Co do zawartości, to pewnie się nie zmieni. Wciąż będą recenzje (najbliższe to Modyfikowany węgiel, Lewiatan i Nocni wędrowcy), wciąż będę gonił wielkie czytanie malazańskiej księgi poległych i wciąż będę publikował bezwstydne wieści o moich literackich podbojach. Może będzie coś jeszcze. Ale w tym roku bez szumnych zapowiedzi, poprowadzimy go na czuja.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 14

2011-01-03T20:13:00.002+01:00

Nowe metody kultystów Cthulhu

2010-12-14T17:21:00.003+01:00

Nowe stulecie i nowy modus operandi. Zobaczcie, jak obecnie reklamują się zakazane kulty, o, tutaj:

I jeszcze jedna reklama, tym razem promująca Znaki Starszych Bogów:

Recenzja. Moje Indie

2010-12-14T08:59:00.003+01:00

Bardzo lubię książki podróżnicze (i atlasy, i programy, i…), może dlatego, że taki właśnie był mój pierwszy kontakt z literaturą i te pierwsze wspomnienia wyłaniają się gdzieś na styku twórczości Jacquesa Cousteau i przygód Tomka Wilmowskiego. Szczególnie upodobałem sobie zakątki, które będzie mi najtrudniej odwiedzić, i konsekwentnie wzbogacam swoją wiedzę na temat tych rejonów pozycjami cięższymi (jak bardzo socjologiczny Smutek tropików) i lżejszymi.

Do tych ostatnich należy niewątpliwie książka Jarosława Kreta Moje Indie. Jakiś czas temu czytałem Himalaje Michaela Palina, tam Indie były tylko jednym z wielu regionów odwiedzonych przez autora, niemniej porównanie obu książek nasunęło się samo. Co rzuca się na pierwszy rzut oka, to objętość. Moje Indie są krótsze, do tego zapełnione większą ilością zdjęć (niestety, gorszej jakości, zarówno technicznie, jak i treściowo; widać, że pieniądze, którymi Palin opłaca osobistego fotografa, Basila Pao, nie idą na marne). To nie jest zarzut, ledwo luźne spostrzeżenie, ale właśnie on nadaje ton dalszej lekturze.

Kret, całkiem mądrze, doszedł do wniosku, że książek o Indiach jest od groma i trochę, i skupił się na osobistych doświadczeniach ze swoich licznych podróży. I to właśnie największa siła i słabość Moich Indii. Siła, bo autor rzeczywiście wnosi do tematu coś nowego. Zwraca uwagę na aspekty mniej znane, często pomijane, rozwodzi się przy tym o trywializmach, ale trywializmach, które być może stanowią klucz do obcej mentalności. To duży plus.

Ta osobista narracja jest też słabością – Kret po prostu nie jest dobrym narratorem-gawędziarzem. Podróżnicy w swoich wyprawach wcielają się w różne role – jedni podchodzą do sprawy bardzo analitycznie, szukają ukrytych sensów i głębszego znaczenia, inni wcielają się w wędrowca-idiotę, który swoimi dziecinnymi pytaniami wydobywa większą prawdę. Kret nie jest ani jednym, ani drugim. Do końca lektury nie mogłem się pozbyć wrażenia, że jak po raz pierwszy pojawił się w Indiach jako turysta, tak tym turystą pozostał. Na mój gust – i być może tylko na mój gust – brak tu jakiejś, hm, „prawdziwej” zadumy. Nie zrozumcie mnie źle. Kret komentuje i interpretuje, ale według mnie zamiast się zagłębiać, ślizga się po powierzchni. Przebłyski mentalności, o których pisałem wcześniej, zostają odnalezione na poły przez przypadek, jakby autor nie do końca zdawał sobie sprawę, co też właściwie odkrył.

Tam, gdzie Kret stara się pełnić rolę mentora, bardzo szczegółowo objaśniać jakieś zwyczaje albo wierzenia, często ponosi klęskę, bo widać (po słowach i bibliografii), że tu i ówdzie posiłkował się spostrzeżeniami innych. To nie grzech, wręcz przeciwnie, takie dodatkowe źródła wzbogacają relację, po prostu Kret nie potrafi ich właściwie zaserwować, przejścia pomiędzy swobodną narracją a wykładem są zbyt widoczne.

A wszystko to wina słowa. Moje Indie zostały napisane bardzo prostym językiem i równie prostym stylem, to po części zaleta, bo lektura jest bardzo przystępna i zrozumiała, ale jednocześnie nie porywa, nie maluje, nie transportuje w inne miejsce. Czytając książkę, miałem wrażenie, jakbym słuchał czyjejś relacji na żywo z odbytej wycieczki turystycznej. I może taki właśnie był zamiar – ja oczekiwałem trochę czego innego.

Często zdarza mi się dotrzeć do ostatniego akapitu pisanej recenzji, przeczytać wszystko jeszcze raz na spokojnie, a potem dojść do wniosku, że wynikająca z niej konkluzja nijak ma się do tego, co zamierzałem napisać. I tak jest tym razem. Moje Indie Jarosława Kreta to bardzo przyjemna lektura, pokazująca trochę inne oblicze Indii. Spodziewałem się czegoś innego – może reportażu – ale przecież nie oceniam swoich oczekiwań, tylko książkę, którą mam w rękach. A ta książka, jaka by nie była, jest warta zainteresowania.

Pisarze o RPG

2010-12-05T18:32:00.004+01:00

Blog Gry Fabularne wyszedł z bardzo interesującą inicjatywą – serią mikrowywiadów „co pisarze sądzą o rpg.” To o tyle interesujący temat, że gry fabularne są stosunkowo nowym fenomenem (przynajmniej w porównaniu do książek), a bardzo wielu pisarzy fantastyki przyznaje się do swoich growych korzeni (chociażby China Mieville albo Steven Erikson). Wspominam o tym nie całkiem bezinteresownie – bo właśnie przyszła moja kolei na odpowiedź. Ciekawych mojego podejścia do rpg, kieruję tutaj.

Recenzja Śmiertelnego boga na Creatio Fantastica

2010-11-26T18:48:00.004+01:00

W sumie tytuł mówi wszystko. Recenzję można znaleźć tutaj. Niekoniecznie zgodzę się z recenzentem w kwestii motywacji głównego bohatera - pisząc, przypisałem mu pobudki znacznie niższe – ale z drugiej strony, każdy odbiera utwór na swój sposób, więc trudno mówić o oficjalnej wykładni… zapraszam do lektury recenzji.

SFFiH 62. Święty Głupiec

2010-11-24T16:24:00.004+01:00

Krótka autopromocja: w grudniowym numerze Science Fiction, Fantasy i Horror można znaleźć moje nowe opowiadanie, "Świętego głupca", swego rodzaju kontynuację "Świętego z Issyk-kul." Jak zawsze gorąco polecam.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 13

2010-11-22T14:26:00.003+01:00

Recenzja. Azazel (audiobook PL)

2010-11-08T22:07:00.002+01:00

Tym razem coś z zupełnie innej beczki. Raz, czysty kryminał. Dwa, audiobook. Ostatnio naprawdę trudno znaleźć mi czas na czytania (nie mówiąc już o pisaniu recenzji), dlatego postanowiłem wrócić do dawnego zwyczaju słuchania książek w wersji audio podczas drogi do i z pracy/zajęć. Zazwyczaj stoję w dużych korkach, więc przesłuchiwanie kolejnych pozycji idzie mi zaskakująco sprawnie.

Na pierwszy ogień poszedł Azazel Borisa Akunina. Kryminał jest dostatecznie lekką lekturą i nie wpływa na moją zdolność kierowania pojazdem, a kiedyś zaczytywałem się w książkach Agathy Christie, więc była to idealna okazja ponownego zapoznania się z gatunkiem. I tu czekał mnie pierwszy zgrzyt.

Azazel nie jest kryminałem, nie w klasycznym sensie tego słowa, nawet nie kryminałem chandlerowski, to raczej opowieść szpiegowska. Nie uświadczymy tu misternie zaplanowanej zbrodni ani mocnego zwrotu akcji. Akunin upewnia się, że czytelnik wie więcej od bohaterów, a rozwiązanie zagadki staje się oczywiste mniej więcej w połowie książki.

Nie mówię, że to wada, środek ciężkości powieści jest przesunięty gdzie indziej i tam leży siła książki Akunina. Przede wszystkim zafascynował mnie świat przedstawiony, XIX wieczna Rosja (i nie tylko) odmalowana kameralnie, ale szczegółowo. Stylizacja w Azazelu sięga głębiej, autorowi udaje się oddać nie tylko powierzchowny, materialny klimat epoki (dorożki, pierwszy telefon etc.), ale i panującą wówczas mentalność. Poruszane problemy – chociażby fala samobójstw wśród młodzieży – prądy myśli, zagadnienia społeczne, to kwestie silnie osadzone w tamtym okresie.

Akunin poszedł o krok dalej – w wiarygodnie nakreślonej Rosji umieścił wiarygodnych bohaterów. Co najważniejsze, w przeciwieństwie do większości pisanych obecnie kryminałów retro (słowa kryminał używam tu bardzo liberalnie) nie są oni anachroniczni, ich przemyślenia i ideały odpowiadają „duchowi czasów.” Autorowi zdarza się tu i ówdzie przerysować którąś postać, ale generalnie ucharakteryzowanie stoi na bardzo wysokim poziomie. Można nie przepadać za odrobinę fajtłapowatym, nieokrzesanym głównym bohaterem, ale trzeba przyznać, że jest w swojej nieokrzesanej fajtłapowatości konsekwentny.

Gorzej ma się sprawa z fabułą, ale z zupełnie innych powodów, niż te, które zasygnalizowałem na początku recenzji. Jak na mój gust Akunin zbyt często sięga po wygodne zbiegi okoliczności, zakrawające miejscami o deux ex machinę. Nie przeszkadzało mi to w lekturze (czy raczej odsłuchiwaniu), potrafiłem je wszystkie przełknąć, ale wiem, że nie każdemu się to uda. Myślę, że sprawę ratuje poprowadzona ze swadą i humorem narracja, nie stroniąca od przytyków wymierzonych w głównego bohatera.

Osobne miejsce należy się wykonaniu audiobooka. Przyznam od razu, że jestem w tej kwestii zupełnym laikiem, więc po prostu podzielę się z wami moimi odczuciami. Dźwięk był w porządku, chociaż miejscami zdawało mi się, że traci na ostrości (i zanim napiszecie, to nie wina mojego odtwarzacza – sprawdziłem). Lektor, Leszek Teleszyński, świetnie wywiązał się ze swojej roli, jego miarowy, niemal dystyngowany ton głosu nie rozpraszał (a to zdarza się czasem w przypadku książek audio),a pomagał budować klimat.

Azazela Borisa Akunina słuchało się przyjemnie, chociaż nie mogę powiedzieć, bym nie był odrobinę rozczarowany fałszywym marketingiem stojącym za książką. Polecam na kilka wieczorów niezobowiązującej, lekkiej lektury.

GRAMY: Zagłada Atlantydy

2010-11-06T10:38:00.004+01:00

W dniach 6-7 listopada (czyli dziś i jutro) odbywa się kolejna edycja gdańskiego spotkania z grami planszowymi GRAMY. Będę tam i ja z moją Zagładą Atlantydy, także wszystkich chętnych zapraszam na oficjalną prezentację (sobota, godzin 14:00) i już mniej oficjalną w godzinach późniejszych.

Tak jak ostatnio, GRAMY odbywa się w Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym.

Jedenaście pazurów

2010-11-04T14:06:00.004+01:00

Szybki heads-up. Dziś premiera zbioru opowiadań Jedenaście pazurów,a w nim również mój skromny tekścik, Nocą czarną jak kot. Oczywiście zachęcam do lektury.

Recenzji Śmiertelnego boga ciąg dalszy

2010-10-30T12:40:00.003+02:00

Najpierw tygodnie ciszy, a potem bum, trzy nowe recenzje jednego dnia.

Kwartalnik fantastyczno-kryminalny Qfant: "Ocena końcowa będzie taka, jak sama powieść – dobra (...). Śmiertelny bóg powinien spodobać się miłośnikom akcji i utworów Lovecrafta. Fajna, relaksująca rozrywka na jeden czy dwa wieczory."

Poltergeist: "Przyznam szczerze, że Śmiertelny bóg bardzo przypadł mi do gustu. Prawie wszystkie elementy zagrały w nim w harmonii: kreacja świata, bohaterów, literackie nawiązania."

Gildia.pl: "(...) Śmiertelny Bóg jak na polskie warunki jest książką zaskakująco solidną, jeśli nie wręcz dobrą - szczególnie jeśli brać pod uwagę, iż jest to debiut. (...) Marcin Wełnicki ma przed sobą przyszłość. Warto zapoznać się z jego powieścią i śledzić jego dalszy literacki rozwój. Macek, pradawnych bogów i mrocznych nazistów nigdy dosyć."

Błyszczące, co? W takim razie zapoznajcie się z pełnymi recenzjami – oceniają książkę zdecydowanie bardziej obiektywnie, niż wybrane przeze mnie powyżej soczyste kawałki. To, co zrobiłem powyżej, to w sumie dobra lekcja marketingu, nie powstydziłbym się takich cytatów na okładce.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 12

2010-10-30T10:55:00.002+02:00

Recenzje Śmiertelnego boga

2010-10-15T09:21:00.002+02:00

Krótko i do rzeczy: w sieci zaczęły się pojawiać recenzje Śmiertelnego boga. Jeśli nie jesteście pewni, co do książki, chcielibyście się o niej czegoś więcej dowiedzieć, zapraszam do lektury.

Tutaj możecie znaleźć bardzo sugestywną recenzję z portalu Postapocalyptic, zaś tutaj znajduje się bardziej amatorska recenzja z serwisu dziennikarstwa obywatelskiego Wiadomości24.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 11

2010-10-12T01:04:00.002+02:00

Recenzja. Wędrowiec

2010-10-04T21:29:00.001+02:00

Wędrowiec Cola Buchanana był nieplanowaną lekturą. Nie miałem akurat dostępu do mojego książkowego stosu, potrzebowałem czegoś lekkiego dla zabicia czasu. Skusił mnie statek powietrzny z okładki, przyznaję. Więc jak sobie poradziła debiutancka powieść Buchanana? Dokładnie tak, jak się tego spodziewałem.

Akcja Wędrowca toczy się w bardzo osobliwym świecie stanowiącym mieszankę inspiracji państwami starożytnej i średniowiecznej Afryki, państwami-miastami Włoch i szeroko rozumianym steampunkiem. Trudno to w kilku słowach opisać, ale kreacja Buchanana zapada w pamięć, wybija się na tle podobnych książek. Poszczególne elementy nie wypadają już tak dobrze; Imperium Mann to zła teokracja, o jakich czytaliśmy wielokrotnie, nieokrzesany młodzian to nieokrzesany młodzian, małomówny mentor to małomówny mentor.

Są też Roshuni, sekta skrytobójców. Ci z Was, którzy śledzą mój cykl „Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych”, wiedzą, jaki jest mój stosunek do wszelkiej maści gildii i zrzeszeń zabójców. A jednak w przypadku Wędrowca ten motyw mnie nie raził. Może to zasługa konstrukcji samej organizacji, której bliżej do asasynów z Alamutu, niż agencji usługowej typowych sag fantasy.

Fabuła Wędrowca nie zachwyca, nie rozczarowuje, nie zaskakuje i nie męczy. Buchanan nie serwuje zwrotów akcji ani niecodziennych bohaterów. Jego książka to szybka, prostolinijna opowieść o wendecie. Użyty język jest prosty, ale plastyczny, pełen ciekawych środków stylistycznych. Książkę czyta się bardzo dobrze, autorowi nawet mimo pewnych urwanych wątków i drobnych niekonsekwencji udaje się utrzymać tempo akcji i napięcie.

Prawdziwym atutem Wędrowca jest jego niechęć do gloryfikacji wojny i przemocy. Nie uświadczymy tutaj radosnych okrzyków bitewnych, wielkich wojowników i chwalebnej krucjaty. Buchanan pokazuje bardzo ludzkie, bardzo przerażające oblicze konfliktu. Na polu bitwy mężczyźni zamieniają się w bełkocących głupców albo zlęknione zwierzęta, a kiedy kończy się rozlew krwi, okazuje się, że muszą rozpocząć kolejną walkę – o własne człowieczeństwo.

Co tu dużo mówić: jestem bardzo zadowolony z lektury. Oczekiwałem od Wędrowca niewyszukanej rozrywki i otrzymałem ją z nawiązką, okraszoną ciekawym światem i interesującymi przemyśleniami. Buchanan zagrał kilka razy na moich emocjonalnych strunach (w momentach, w którym bym się tego po sobie nie spodziewał), może nie zaskoczył mnie fabułą, ale z pewnością zabawił. Jeśli tak ma wyglądać przyszłość przygodowej fantasy, jestem zdecydowanie na tak.

Muzyka Śmiertelnego boga

2010-09-28T01:10:00.001+02:00

Ot, drobnostka. W Śmiertelnym bogu pojawiają się dwa utwory – dwie piosenki. Nie pojawiają się ot tak, po prostu, czemuś mi tam służą. Szkopuł w tym, że pewnie ich nie znacie. To stare melodie. Myślę, że fascynatów muzyki lat 20tych i 30tych, sięgających po moją książkę, można policzyć na palcach jednej ręki. Nic nie szkodzi: poniżej znajdziecie linki do obu piosenek na serwisie YouTube. Polecam!

Someone To Watch Over Me, George Gershwin (wykonanie Ella Fitzgerald)

It’s Time to Say Goodnight, Henry Hall

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 10

2010-09-25T10:55:00.001+02:00

Sezon na...

2010-09-24T14:16:00.002+02:00

Jesień to nowa wiosna. Przynajmniej serialowa. Przez lata przerzucałem się powoli na telewizyjny import i teraz w zasadzie pilniej śledzę ramówki amerykańskich stacji, niż naszych własnych. Jesień to nowa wiosna, bo to początek sezonu. Ulubione serie powracają po kilkumiesięcznej przerwie (często aby rozwiązać cliffhanger), a widz ma nadzieję, że odkryje też jakąś nową perełkę.

Mógłbym się rozpisać o Fringe’u albo Supernatural, ale myślę, że trąciłoby to banałem, więc zamiast tego przypomnę, że w zeszłym tygodniu debiutował trzeci sezon Clone Wars. Tak, to animacja, teoretycznie dla dzieci, chociaż w zeszłym roku z rosnącym zdziwieniem śledziłem zwyżkującą liczbę dojrzałych wątków i przede wszystkim śmierci na ekranie. Po premierowych odcinkach trzeciego sezonu mogę powiedzieć tylko tyle: to najlepsza rozrywkowa space opera, jaką oglądałem w ciągu ostatnich lat (scenariusze biją na głowę nowe odsłony filmowe sagi).

Na ekrany telewizorów powrócił też stosunkowo młody serial, Community, nietypowa komedia o community college, czymś pośrednim między szkołą policealną a studiami wyższymi. Community wyróżnia się przede wszystkim niecodziennym humorem i, podobnie jak The Office, brakiem „śmiechu z pudełka.” Polecam.

Recenzja. Pustka: Sny

2010-09-23T12:37:00.004+02:00

Pustka: Sny Petera F. Hamiltona. Trudny orzech do zgryzienia. Zanim napisałem tę recenzję, zastanawiałem się długo, czy zacząć ją od początku, czy od końca, wreszcie, wiedząc, że nie będę w stanie utrzymać tajemnicy werdyktu do ostatniego akapitu, zrezygnowany postanowiłem wyłożyć kawę na ławę. Pustka: Sny okazała się książką nie dla mnie. To znaczy, było w niej wiele z tego, co w literaturze hard SF lubię, ale kiedy poskładałem te kawałki w całość, nie spodobał mi się tak zbudowany obrazek.

Pustka: Sny to historia zakrojona na szeroką – galaktyczną – skalę. W centrum Mlecznej Drogi znajduje się pustka. Kiedyś wierzono, że to super-czarna dziura, ale prawda jest zgoła inna: to sztuczny konstrukt, w którego wnętrzu mieści się inny świat. Miliardy ludzi, wyznawców Żywego Snu, pragną dołączyć do tej drugiej rzeczywistości poza horyzontem zdarzeń. Taka deklaracja wzbudza niepokój wielu frakcji postludzkiego rządu Wspólnoty i obcych ras, bowiem próba sforsowania pustki może się zakończyć wielkim pożeraniem – ekspansją, która zagrozi istnieniu Galaktyki.

Moim zdaniem to świetny pomysł, rozwijany powoli, ale konsekwentnie na przestrzeni powieści… która nie ma końca. Biorąc do ręki Pustkę: Sny, wiedziałem, że to pierwsza część planowanej trylogii, ale oczekiwałem jakiegoś rodzaju konkluzji. Hamilton mnoży wątki, ale praktycznie żadnego nie zamyka, a te, które udaje mu się doprowadzić do pewnych konkluzji, zawodzą. Nie ma zwrotów akcji, nie ma wypływających na światło dzienne tajemnic - te, jak przeczuwam, autor pozostawił sobie na ostatni tom – fabuła prze do przodu jak lodowiec (o tym za chwilę), tyle że nigdzie nie dociera. Zrozumiałbym, gdyby to polski wydawca podzielić oryginał na części, ale nie, to sam autor postanowił urwać książkę niejako w połowie.

Biorąc do ręki Pustkę: Sny, wiedziałem, że to pierwsza część planowanej trylogii, ale nie miałem pojęcia, że to kontynuacja innej historii. Dopiero pobieżne poszukiwania w Internecie pozwoliły mi ustalić, że to opowieść rozgrywająca się w świecie Wspólnoty, znanego polskim czytelnikom (ale nie mnie) z książek Gwiazda Pandory i Judasz wyzwolony, wydanych przez Zysk i S-ka. Początkowo było to dla mnie zaletą, „historyczne” tło nadawało światu wiarygodności, ale z czasem odwołania i odniesienia stawały się coraz częstsze, dłuższe i bardziej natrętne, na kartach książki zaczęły się pojawiać coraz liczniejsze postacie ze wspomnianej dylogii, spychając część oryginalnych bohaterów Pustki: Snów na bocznicę, a ja zacząłem tracić zainteresowanie. Czułem się troszkę oszukany, gdybym znalazł na okładce wzmiankę o przynależności książki do jakiejś serii, to albo sięgnąłbym po pierwszą pozycję z listy, albo nie sięgnąłbym po żadną.

Pustka: Sny lśni najjaśniej, kiedy zagłębia się w niuanse skonstruowanego przez Hamiltona uniwersum. Wizja przyszłości jest bardzo sugestywna, kolejne technologie i wynalazki intrygują, obraz społeczeństwa (z drobnym wyjątkiem, patrz poniżej) przekonuje. Nie przeszkadzają długie diatryby i dygresje, bo twory wyobraźni autora są tak fascynujące. Szkoda, że i tutaj serwuje się nam łyżkę dziegciu. Terminologia jest zbyt rozbudowana. Brak słowniczka wprawiał mnie przez pierwsze sto stron w stany głębokiej konsternacji i utrudniał lekturę. Później przekonałem sam siebie, że to z pewnością terminy wyjaśnione w poprzednich częściach z cyklu, ale nie: Hamiltonowi zdarza się mimochodem tłumaczyć pewne fundamentalne dla konstrukcji świata rzeczy dwieście, trzysta, czterysta stron od momentu ich pojawienia się.

Na korzyść Pustki: Snów nie przemawia również tempo akcji. Powyżej porównałem fabułę do lodowca i było to porównanie jak najbardziej celowe. Przy dziele Hamiltona Fundacja Asimova to wciągający thriller. Narracja przeskakuje od postaci do postaci, zazwyczaj, kiedy sprawy nabierają rozpędu, zmieniamy punkt widzenia. Nie widzę w tym nic złego, nauczyłem się już tego oczekiwać od hard SF, tylko że… tylko że w tym wypadku te dłużyzny są nieuzasadnione. Mniej więcej jedna trzecia książki została poświęcona na wątek oderwany od wszystkich innych (to w zasadzie opowieść fantasy o dorastaniu), wątek, który praktycznie nie łączy się z główną osią fabularną. Być może ten ostatni zarzut jest niesprawiedliwy i czysto subiektywny – nie lubię, kiedy w jednej książce prowadzone są dwie niezwiązane ze sobą historie i nie przekonuje mnie wyjaśnienie, że ich połączenia doczekam się w następnym tomie.

I wreszcie ostatni winowajca: seks. Sygnalizowałem już moje rozterki z lektury we wcześniejszym poście i niestety wątpliwości, co do twórczości pisarzy SF, nie zostały rozwiane. Seks w Pustce: Snach wydaje się wymuszony. Pretensjonalny i nie na miejscu. Nic nie wnosi, jest zaprezentowany płytko i powierzchownie, bez społecznego kontekstu, ma szokować lub bawić, nie wiem. Zamiast socjologicznej analizy, której się spodziewałem, dostałem poradnik jak technologia może usprawnić lub udziwnić ludzką seksualność. Cały jeden wątek Pustki: Snów czyta się jak kiepską wersję Seksu w Wielkim Mieście. Gdyby na tym kończył się mój problem z obrazem seksualności w książce Hamiltona, skwitowałbym to uśmieszkiem i słowami de gustibus…, ale niestety, znalazłem tutaj coś bardziej niepokojącego.

W moim odczuciu Pustka: Sny jest seksistowska. W dalekiej przyszłości, kiedy ludzkość nauczyła się porzucać ciało i wstępować do wszechwładnej sieci, kiedy śmierć jest tylko niewygodą, a Galaktyka została zbadana od krawędzi do krawędzi, kobiety (koniecznie nieziemsko piękne) wciąż są postrzegane przede wszystkim jako nagrody. Z dwóch głównych bohaterek, jedna przez kilkadziesiąt lat wzdycha do mężczyzny, który ją opuścił, nie marząc o niczym innym by tylko przyjął ją z powrotem, a druga idzie do łóżka praktycznie z każdym, a wszystkie jej przelotne romanse są podszyte tendencją do podległości. Z kolei jeden z męskich bohaterów spełnia swe fantazje, tworząc hologramy kobiet, które są mu – a jakże by inaczej – całkowicie podległe. Nie należę do szczególnie pruderyjnych ludzi, ale wszystkie sceny Pustki: Snów kręcące się wokół seksu pozostawiły mnie z poczuciem niesmaku.

I jak, znacie już mój werdykt? Myślicie, że udałoby mi się zachować mój stosunek do Pustki: Snów w tajemnicy aż do tej chwili? To może Was zdziwię: ostatecznie książka Hamiltona wcale nie jest tak zła, jak mogłoby to wynikać z powyższego tekstu. Jest porządnie napisana (chociaż średnio przetłumaczona) i skierowana ku konkretnemu odbiorcy – ja nim nie jestem. Jeśli jesteś fanem cyklu zapoczątkowanego przez Gwiazdę Pandory, jeśli bardziej zależy ci na wizji świata, niż na fabule, jeśli nastawiasz się na czytanie trylogii, a nie pojedynczej książki, Pustka: Sny jest dla ciebie. Na kartach swojej książki, Hamilton zawarł masę ciekawych pomysłów i rozwiązań. Jego sceny akcji (kiedy już się pojawiają) są intensywne i nakreślone z rozmachem. Humor jest inteligentny i odpowiednio dawkowany. Tylko ten seks…

Śmiertelny bóg nadszedł

2010-09-16T07:20:00.000+02:00

Dziś premiera Śmiertelnego boga. Wreszcie się doczekałem. Przyjmuję ją z mieszaniną ulgi i obawy. Teraz najtrudniejszy etap: czytelnicy.

Jest 7:23, kończę pakować walizki. Wybieram się na zasłużony urlop, kolejny wpis na blogu dopiero w połowie przyszłego tygodnia (chyba że będę miał tam stabilny dostęp do Internetu). Kierunek: Berlin. Czas się przekonać, czy miasto, które odmalowałem w Śmiertelnym bogu, dorasta do wyobrażeń.

Fragment Śmiertelnego boga

2010-09-15T18:51:00.004+02:00

No tak, tytuł posta załatwia sprawę. Premiera Śmiertelnego boga już jutro, a tymczasem w sieci pojawił się pierwszy fragment książki (chociażby tutaj). Trudno mi ocenić, jak bardzo reprezentatywny jest to urywek – pewnie powinien być pełen wybuchów i golizny – ale mam nadzieję, że przypadnie Wam do gustu.

PS.

Do tekstu wkradła się literówka (na pewno ją znajdziecie), co jest o tyle kuriozalne, że w moich egzeplarzach książki jej nie ma.

Jedenaście pazurów

2010-09-14T19:30:00.002+02:00

Jak nie napiszę posta przez tydzień, to nic się nie dzieje; jak się wreszcie zabiorę do pracy, pojawia się tysiąc newsów na raz. Tak więc: SuperNowa ujawniła kolejny punkt swojego planu wydawniczego, zbiór opowiadań Jedenaście pazurów (duchowego spadkobiercę starych Trzynastu kotów) i, niespodzianka, niespodzianka, znalazł się w nim i mój tekst. To bardzo przyjemne uczucie, widzieć swoje nazwisko obok takich sław jak Andrzej Sapkowski czy Łukasz Orbitowski.

Jak informuje SuperNowa, zbiór ukaże się jeszcze w tym roku.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 9

2010-09-14T19:27:00.002+02:00

O Śmiertelnym bogu na Polterze

2010-09-13T23:00:00.002+02:00

Premiera Śmiertelnego boga zbliża się nieubłaganie (to już w czwartek!), a tym, którzy chcieliby dowiedzieć się o książce czegoś więcej – bo zdumiewająco nie przekonał ich blurb ani okładka – zapraszam do lektury „Wieści z warsztatu” w serwisie Poltergeist, w których zdradzam co nieco o fabule i konstrukcji utworu.

Jeśli zaś, czytelniku, zupełnie nie interesuje cię Śmiertelny bóg, to może ucieszy cię informacja, że już jutro pojawi się kolejna odsłona Wielkiego czytania Malazańskiej Księgi Poległych (odsłona dziewiąta).

Pisarze SF to zboczeńcy

2010-09-07T12:39:00.003+02:00

Ni to informacja, ni felieton, po prostu spostrzeżenie. Jestem w trakcie lektury Pustki: Snów Petera F. Hamiltona, mniej więcej w połowie stawki. Recenzji spodziewajcie się dopiero w przyszłym tygodniu (trochę spraw się nawarstwia, w tym praca nad nową książką i planowanie urlopu), ale już dziś chciałem się podzielić luźną obserwacją.

Nie chcę specjalnie wdawać się w szczegóły (każdy powinien odkrywać seksualne perwersje na własną rękę!), ale zdradzę tyle: w pewnym trzeciorzędnym wątku – przynajmniej na razie, chociaż mam swoje podejrzenia - kelnerki-dekoratorki wnętrz pojawia się koncepcja wieloludzi i… wynikają z tego wszelkiej maści seksualne frywolności.

To jest ok. Literatura jako taka ocieka erotyzmem, tym zmysłowym i, częściej, tym okładkowym, i nic w tym złego. Może nie spodziewam się go w książce hard SF (a może po prostu nie wiem, co oznacza „hard” w nazwie gatunku) i dlatego bierze mnie z zaskoczenia… Ale nie. Wcześniej tego roku czytałem Rzekę bogów Iana McDonald i odniosłem podobne wrażenie epatowania wulgarnym seksem. Troszeczkę mnie to wtedy raziło, bo w tamtej książce seksualizm i pożądanie przeciekało na inne emocje, jak gniew czy strach. W zeszłym roku, jeszcze przed założeniem bloga, czytałem coś Charlesa Strossa i – uwaga – niewybredny seks również tryskał na lewo i prawo i zapaskudził mi moje science fiction.

Nie jestem na tyle cyniczny, by z góry oskarżać autorów o przelewanie fantazji i frustracji seksualnych na kartki książek, upatruję się w tym raczej chęci pokazania rozluźniających się więzów tabu, krępujących społeczeństwo. Następuje ogólna laicyzacja i zmiana standardów moralnych, obniża się wiek inicjacji seksualnej. [Tu nastąpi mała dygresja: często statystki podają, że ten wiek wzrasta; kiedy jednak się im przyjrzeć, okazuje się, że nastolatki po prostu coraz częściej wyłączają pewne, hm, czynności z kręgu zachowań seksualnych, sztucznie zawyżając wynik.] Tendencja do kurczenia się sfery intymnej to kolejna fasetka przemian społecznych. Autorzy SF ekstrapolują z tych faktów przyszłościowe społeczeństwo, gdzie wszystko jest dozwolone.

I to też jest ok. Ale. I to jest meritum, do którego zmierzam, rzadko kiedy za powierzchownymi zmianami idą te głębsze. Można sypiać z kim się chce? Ok. Wszelkie konfiguracje płci, zwierząt, robotów, obcych, Bóg jeden wie czego są w modzie? Ok. Istnieje 100% skuteczna antykoncepcja chroniąca przed zapłodnieniem i wszelkimi chorobami wenerycznymi? Podwójne ok. Tylko czemu w takim świecie definicje miłości, wierności, lojalności, przywiązania i pożądania pozostają generalnie nie zmienione? Czemu bohaterowie kierują się mentalnością XXI-wiecznego napaleńca, a jedyna różnica polega na tym, że wszystkie szlabany zostały uniesione?

Mi od razu przychodzą do głowy różne nieoczekiwane konsekwencje.

W świecie opływającym seksem, ten seks uległby dewaluacji. W świecie, gdzie przypadkowe kontakty seksualne są w normie, tak zresztą jak utrzymywanie kilku/kilkunastu kochanków/kochanek, definicja rodziny uległaby przewartościowaniu (i opierałaby się na innych wartościach). W świecie, gdzie większość ludzi zostaje genetycznie zmodyfikowana, aby być pięknymi, szpetota stałaby się nową urodą. Gdzie dzieci można stworzyć z próbówki/klonować/przenosić do sieci, rodzicielstwo straciłoby na wartości. To prawo rzadkości w najczystszej postaci.

Moja teoria na temat pisarzy SF jest taka: oni naprawdę chcą pokazać te wszystkie społeczne zmiany, tylko dają się ponieść chwili, a później, w błogostanie, tracą wątek. Wiecie jak to jest. Wniosek jak w tytule.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 8

2010-09-02T02:05:00.001+02:00

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 7

2010-08-25T10:43:00.003+02:00

Śmiertelny bóg nadszedł (tak jakby)

2010-08-23T16:08:00.004+02:00

Ja przynajmniej dostałem w swoje ręce (żylaste, nawykłe do ciężkiej pracy fizycznej ręce, patrz zdjęcie poniżej) egzemplarze autorskie. Prapremiera już za 3 dni na Triconie, w księgarniach – to już pewne – 17 września. Zdjęcia są odrobinę niewyraźne, ale nie mam tutaj warunków na porządną sesję zdjęciową (zwłaszcza oświetlenia).

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 6

2010-08-21T10:23:00.002+02:00

Zapraszam do kolejnego, odrobinę spóźnionego, wielkiego czytania (lepiej późno niż wcale).

[Poniżej znajdują się spoilery do książek z cyklu Malazańskiej Księgi Poległych]

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych trwa. Przypominam: w tym cyklu przywołuję treść poszczególnych rozdziałów sagi Stevena Eriksona, wdając się czasem w analizę lub interesujące dygresje. Oczywiście, moje posty są tylko cieniem rzucanym przez właściwy re-read, odbywający się na stronie wydawnictwa Tor. Osoby chcące pogłębić znajomość Malazańskiej Księgi Poległych kieruję tutaj.

Bez dalszego przedłużania, zanurkujmy w rozdziały 10 i 11. Dotarliśmy już mniej więcej do połowy książki i najbardziej zadziwiające jest to, że wciąż poznajemy kolejne postacie: Erikson zdaje się mieć ich niewyczerpany zapas, a jeśli któraś nie odegra znaczącej roli w tej książce, to możecie być pewni, że pojawi się na pierwszym planie w którejś z kolejnych części serii.

Rozdział 10 rozpoczyna się spokojnie: Toc i Paran spotykają się w Pale (ten pierwszy jest zadziwiająco nieporuszony „powrotem do żywych” kapitana), a potem wyruszają w ślad za przyboczną Lorn i Toolem. Tattersail jest już w drodze do Darudżystanu, ale zostaje zatrzymana przez kombinację starożytnej magii Tlan Imassów i zdrady, uosobionej tutaj przez maga Bellurdana. Może od razu podzielę się moimi wątpliwościami, co do użytej w tej scenie mocy (zresztą, amerykańscy recenzenci wtórują mi w tej kwestii). Pole uśmiercające magię zostało przez Imassów wykorzystane dokładnie raz – tutaj – w późniejszych książkach już o nim nie usłyszymy. Według mnie to dość przydatna umiejętność, dlatego dziwię się, że Tool wykorzystał ją tylko w Ogrodach Księżyca. Być może to „Gotism” i należy o nim zapomnieć, a może ja coś przeoczyłem – w takim wypadku zachęcam do komentowania.

W każdym razie spotkanie dwójki imperialnych magów nie przebiega w przyjaznej atmosferze i kończy się konflagracją (uwielbiam to słowo) czarów, w której ginie zarówno Bellurdan, jak i Tattersail – chociaż czarodziejka w ostatniej chwili dostrzega szansę ocalenia.

Ta scena jest bardzo ważna: zarówno dla fabuły Ogrodów Księżyca, jak i jej bezpośredniej kontynuacji, Wspomnienia Lodu (i dla Myta Ogarów, ale o tym akurat próbuję zapomnieć). Z jednej strony, poznajemy wreszcie cel przybocznej i Tlan Imassa: starożytny grobowiec jaghuckiego tyrana. Tattersail uświadamia sobie, że wysłannicy Cesarzowej zamierzają obudzić tę przerażającą istotę. My, czytelnicy, nie wiemy jeszcze, o kim mowa ani czemu powinniśmy się jej lękać, ale w czarodziejce wzbudza to niemały strach. Wyjaśnienie zostanie nam dostarczone niedługo potem, w rozdziale 11, gdzie Mammot wytłumaczy Crokusowi co nieco o pierwszych dniach Darudżystanu. Okazuje się, że miasto było początkowo tymczasową osadą poszukiwaczy jaghuckiego kurhanu, w którym ukryto ponoć potężne artefakty. Z kolei skąd inąd wiadomo, że tyran władał potężną magią i był znienawidzony zarówno przez swoich rodaków, jak i przez inne ludy, w szczególności Tlan Imassów.

[Ciekawostka lub Gotism: Mammot twierdzi, że Jaghutów nazywa się też czasem Jhagami lub „Shurle”, ale z tego co pamiętam z późniejszych tomów, Jhag to dziecię mieszanej krwi. O Shurle’ach nic sobie nie przypominam, nie sądzę, by ktoś jeszcze wymawiał tę nazwę.]

Drugą ważną konsekwencją spotkania na Równinie Rhivii będą narodziny… czegoś. Na początku rozdziału 11 znów przeniesiemy się do krainy snów Kruppego, gdzie dojdzie tym razem do spotkania ze starożytnym bogiem, K’rulem, rzucającym kośćmi (swego rodzaju szamanem) Tlanów – zwróćcie uwagę na brak drugiego członu nazwy – i młodą rhivijską kobietą. Najwyraźniej Kruppe jest osobą naprawdę osobliwą – do jego marzeń nie mają wstępu młodsi bogowie, dlatego do spotkania dochodzi właśnie tutaj, a on zdaje się umieć wywoływać postacie z zamierzchłej przeszłości (rzucający kośćmi, Pran Chole, jest wciąż śmiertelny, mówi dopiero o rytuale, który uczyni go nieumarłym; Erikson daje nam do zrozumienia, że ta rozmowa odbywa się poprzez czas – dokładnie 300 tysięcy lat; ktoś prosił o rozmach?). Jest mowa o dziecku zrodzonym z pomieszania czarów, które rhivijska kobieta musi donosić: z łatwością można wywnioskować, że wspomniana burza zaklęć jest wynikiem starcia Tattersail i Bellurdana. Czy więc czarodziejka przeżyła? W jaki sposób jej los wiąże się z Tlan Imassami? Czytelnikowi przyjdzie poczekać, aby się dowiedzieć.

Magiczna konflagracja (musiałem to napisać jeszcze raz) jest dobrze widoczna na całych równinach. Zauważają ją zarówno Toc i Paran, którzy odnajdują zwęglone zwłoki magów. Paran dochodzi do wniosku, że to sprawka Tayschrenna i Lorn. Bloggerzy z oryginalnego czytania utrzymują, że uczucia, jakimi kapitan darzył czarodziejkę są tutaj dobrze widocznie, ale ja muszę się nie zgodzić: według mnie emocjonalny wpływ śmierci Tattersail jest przygaszony, co zresztą dobrze podsumowuje relacje obu wspominanych postaci. Może to kwestia tłumaczenia? Hm, dość o tym.

Nad Równiną Rhivi szybuje Starucha – ona też odczuła efekty magicznego starcia. Wielki Kruk znów służy jako posłaniec władcy Odprysku Księżyca i to za jego sprawą poznamy wreszcie z bliska Caladana Brooda, półkrwi Barghasta, jednego z głównodowodzących oporu przeciwko Imperium Malazańskiemu. Brood nieszczególnie lubi się z Anomanderem Rake’iem, dlatego postanawia powstrzymać go przed otwartym wystąpieniem przeciwko imperialnej armii – takie starcie mogłoby się skończyć zniszczeniem Darudżystanu.

Dzięki wizycie Staruchy poznamy jeszcze jedną postać: zastępcę Brooda, przeklętego wielkiego króla Kallora. Starzec jest nadęty i arogancki, opryskliwy i skory do gniewu. Kolejna postać, którą uwielbiam. Być może skarżę się zawsze na Myto Ogarów, ale w jednym względzie lubię tę książkę: daje nam wgląd w charakter wielkiego króla i pozwala nam zrozumieć jego przeszłe i przyszłe zachowanie. Tutaj Kallor zachęca półkrwi Barghasta do zabicia Rake’a (Brood lekceważy jego sugestię).

Starucha opuszcza obóz Brooda, ale trafia na ślad starożytnej magii, która zabiła już dwa inne Wielkie Kruki. Jej dociekania omal nie kończą się śmiercią z rąk Loczka – tak, szalony mag-kukiełka również zmierza do Darudżystanu. Tę potyczkę obserwują z oddali Lorn i Tool. Tlan Imass przestrzega przyboczną przed konwergencją – moc sprowadza moc, a epicentrum tego wydarzenia wydaje się metropolia, do której zmierzają.

W samym Darudżystanie sprawy również nabierają tempa. Sabotażyści Podpalaczy Mostów, podszywając się pod robotników dróg publicznych, powoli podminowują główne arterie miasta. Żal ma pewne przeczucia, co do odwiedzającego rezydencję Baruka grubaska. Kruppe’ego. Podąża za nim do gospody „Pod Feniksem”, w trakcie przeżywając przedziwną przemianę (wybaczcie aliterację). Wreszcie rozumiemy, że wszystkie obawy, które mieli wobec niej Podpalacze Mostów, były uzasadnione. W jej duszy czai się druga osobowość – Kotylion, Sznur Cienia (pamiętacie jedną z tajemniczych postaci z pierwszego rozdziału?) - która powoli wypływa na wierzch, spychając oryginalne jestestwo dziewczyny głębiej i głębiej w podświadomość. Żal zabija wartownika stojącego przed gospodą i wchodzi do środka, a Crokus (który również się tam pojawia) zdaje sobie sprawę, że to ona jest morderczynią.

Na resztę rozdziału składa się dalsze snucie przypuszczeń i wymiana plotek: kompania z gospody „Pod Feniksem” spekulują na temat przymierza Odprysku Księżyca z Darudżystanem (po raz pierwszym dowiadujemy się, że w latającej twierdzy mogą zamieszkiwać smoki – nie jeden, nie dwa, tylko, nie przebierając, pięć). Kalam i Szybki Ben rozważają dostępne im opcje: tutejsza gildia skrytobójców ukrywa się, więc pozostaje szaleńczy plan spotęgowania konwergencji, czyli sprowadzenie do miasta jak największej ilości Ascedentów (istot posiadających znaczną moc).

Rozdział zamyka scena podróży Szybkiego Bena przez królestwo Tronu Cienia. Mag Podpalaczy Mostów słyszy odlegle wycie Ogarów…

Recenzja. Wicked. Życie i czasy Złej Czarownicy z Zachodu

2010-08-19T01:09:00.003+02:00

Wicked. Życie i czasy Złej Czarownicy z Zachodu Gregory’ego Maguire’a to książka specyficzna. To najlepsze określenie, jakie przychodzi mi do głowy. Specyficzna – nawiązująca do klasyka L. Franka Bauma z 1900 roku, Czarnoksiężnika z Krainy Oz, ale przewrotnie, od kuchni. Dziś podejmuje się i śmielsze formy (jak choćby Duma i uprzedzenie, i zombi, która ma się niebawem ukazać na naszym rynku), ale w chwili oryginalnej publikacji, w 1995 roku, taki zabieg nie był częsty (a na pewno nie tak nagłośniony). Wicked jest też książką specyficzną dla mnie osobiście, ponieważ dostałem ją w prezencie: wcześniej o niej nie czytałem ani nie słyszałem, nie znałem autora, słowem, nie miałem żadnego wstępnego zdania, może poza „co za nieładna okładka.” Było, nie było, wymogi czytelniczego stosu są nieubłagane, zabrałem się za lekturę.

W skrócie, Wicked opowiada historię Czarnoksiężnika z Krainy Oz z innego punktu widzenia – punktu widzenia jego czarnego charakteru, tytułowej Złej Czarownicy z Zachodu (która tutaj wreszcie otrzymuje imię, „Elfaba”). Opisuje wydarzenia poprzedzające fabułę książki L. Franka Bauma, a ostatecznie częściowo o nie zahacza, ale oczywiście wszystko jest przedstawione w krzywym, mrocznym zwierciadle: Czarnoksiężnik to dyktator-socjopata, sprawujący w Oz iście nazistowskie rządy, Dobra Czarownica z Północy to nierozgarnięta snobka i tak dalej.

Życie Elfaby śledzimy od jej urodzenia po… no, tego będziecie się musieli dowiedzieć sami. Książka ma budowę quasi-mozaikową, akcja często przeskakuje w czasie i przestrzeni, zmienia się też narrator (chociaż głównym bohaterem pozostaje przyszła Zła Czarownica, poznawana oczami kolejnych postaci). Taki zabieg jest interesujący, daje nam niespotykany wgląd w powstawanie legendy, ale ma też swoje wady. Przede wszystkim, Wicked trudno się czyta. Niełatwo jest się przywiązać do bohaterów (zbyt często się zmieniają), a kiedy fabuła wreszcie nabiera tempa, nagle się urywa i przenosi się o kilka lat do przodu, aby ponownie rozpocząć narracyjną wędrówkę od wstępu, poprzez rozwinięcie i tak dalej. Muszę przyznać, że podczas lektury zaczęło mnie to nużyć i dawało zbyt wiele pretekstów do odłożenia książki na bok.

Specyficzność Wicked przekłada się również na styl i język autora. Znów jest to mieszanina wad i zalet. Maguire jest oszczędny w opisach, zwłaszcza w pierwszej i ostatniej części książki, czytelnik musi sobie wiele dopowiadać. Fabuła staje się przez to bardziej kameralna, a kraina Oz klaustrofobicznie mała. Jeśli połączyć to z masą dialogów (to dialogi są tutaj główną siłą pociągową), można odnieść wrażenie, że czyta się scenariusz filmowy. Magurie zbyt często stosuje skróty myślowe i za bardzo opiera się na znajomości Czarnoksiężnika z Krainy Oz. Być może na pierwszy rzut oka to głupi zarzut – przecież napisałem we wstępie, że to mroczna wizja twórczości Bauma, więc na czym innym miałby się opierać? – ale spróbuję go wyjaśnić. W wielu miejscach, zwłaszcza pod koniec książki, fabuła staje się szkieletowa – mamy ją uzupełnić fragmentami z oryginału. Nie wystarczy tutaj pobieżna znajomość, lektura sprzed lat, bo nie nastąpi już żaden retelling z innego punktu widzenia. Bez świeżego zaznajomienia się z pierwotnym tekstem niektóre sceny wydadzą się puste, niedokończone. Tak właśnie czyta się ostatnie kilkadziesiąt stron, sprawiają one wrażenie ledwo szkicu fabuły.

Mimo wszystkiego, co właśnie napisałem, zachęcam was do przeczytania Wicked. Wspomniałem już, że warstwa językowa i styl mają swoje zalety. Macguire świetnie panuje nad słowem, dialogi są poprzetykane grami słownymi, bon motami i – uwaga – specyficznym rodzajem psotnego, trochę makabrycznego humoru, którego próżno szukać gdziekolwiek indziej. Trudno mi jest do końca określić tę właściwość pióra autora Wicked, ale potrafi on zwięźle przekazać skomplikowane idee, dotrzeć do sedna sprawy w tempie iście ekspresowym. Ta sama lapidarność, którą ganiłem przy okazji opisów, nadaje dialogom dynamiczności i lekkości, może liryczności.

Trudno mi się zdecydować, czy Macguire wiarygodnie nakreślił główne postacie – w końcu większość z nich pojawia się przelotnie i na krótko – ale jestem pewien, że wiarygodnie oddał ludzkie zachowania, charakter, słabostki. Bo Wicked to ostatecznie opowieść o złu i byciu złym, o tym, czy jest nam ono przeznaczone, czy może sami je wybieram, i o okrucieństwie życia codziennego, o tych małych krzywdach i złośliwościach. Złu zawartemu na kartach książki daleko jest do teatralności i majestatyczności, i przerysowania, z jakimi jest zazwyczaj przedstawiane. Po lekturze trudno nie zadać sobie pytania, kto tak naprawdę był tutaj złoczyńcą – albo kto nim nie był.

Zupełnie abstrahując od powyższego, zastanawiam się, czy Wicked zdałoby test Lema na literaturę fantastyczną, zastanawiam się też, czy nie wyszłoby mu na dobre porzucenie fantastycznego sztafażu na rzecz konwencji realistycznej, ale z drugiej strony, nie mi gdybać, jaką książkę mógł napisał autor. Maguire napisał fantastyczny traktat o pochodzeniu zła na kanwie klasycznej powieści dla dzieci; urzekł mnie językiem, przewrotnością, emocjonalnością i niewygodnymi refleksjami na temat moralności i religii, które na mnie wymusił – a książki, która zmusza do refleksji, trudno nie zarekomendować.

Powrót

2010-08-18T18:02:00.002+02:00

Wróciłem z podróży, zmęczony, ale bardzo usatysfakcjonowany. Jeśli znajdę w sobie samozaparcie, skrobnę parę słów (okraszonych zdjęciami) o Paryżu – to fascynujące miejsce, dla mnie podwójnie, bo osadziłem w nim część akcji swojej książki, Śmiertelnego boga. Poza tym… dziś pojawi się recenzja Wicked. Życie i czasy Złej Czarownicy z Zachodu. Jutro lub w piątek powinno pojawić się zaległe wielkie czytanie, a bieżące w weekend. Uff. Zmykam czytać Pustkę: Sny Hamiltona.

Krótka przerwa

2010-08-13T14:33:00.004+02:00

Na kilka dni znikam z mapy (przynajmniej naszej mapy) i nie będę miał żadnego dostępu do internetu, więc 6 część wielkiego czytania, jak również recenzja "Wicked" pojawią się dopiero w przyszłym tygodniu. Pozdrawiam i do przeczytania.

Śmiertelny bóg

2010-08-10T12:59:00.003+02:00

Radosna nowina (przynajmniej dla mnie)! Wydawnictwo poinformowało mnie, że – jeśli nic nie obsunie się w ostatniej chwili – premiera „Śmiertelnego boga” odbędzie się na Euroconie/Polconie/Parconie (nazywanym również Triconem), czyli w dniach 26-29 sierpnia, a na księgarskie półki książka powinna trafić w pierwszym tygodniu września.

Na dniach w sieci pojawi się więcej informacji, w tym fragment tekstu (do którego lektury z góry zapraszam).

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 5

2010-08-09T23:27:00.003+02:00

[Poniżej znajdują się spoilery do książek z cyklu Malazańskiej Księgi Poległych]

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych trwa. Przypominam: w tym cyklu przywołuję treść poszczególnych rozdziałów sagi Stevena Eriksona, wdając się czasem w analizę lub interesujące dygresje. Oczywiście, moje posty są tylko cieniem rzucanym przez właściwy re-read, odbywający się na stronie wydawnictwa Tor. Osoby chcące pogłębić znajomość Malazańskiej Księgi Poległych kieruję tutaj.

W rozdziale 8 wracamy na stronę imperialną – chociaż może nie do końca, bo Podpalacze Mostów, przeświadczeni o korupcji trawiącej Imperium, zaczynają działać na własną rękę. Porzucają pierwotne rozkazy ataku na Darudżystan, słusznie spodziewając się powtórki ze zdradzieckiego Pale, i formułują własny plan. Naturalnie, my, czytelnicy, nie zostajemy wtajemniczeni. Erikson będzie wykorzystywał tę sztuczkę wielokrotnie, drocząc się z nami wymianami typu:

„- Zaraz zaproponuję coś, co wam się bardzo nie spodoba – oznajmił czarodziej.
- Gadaj – odparł Sójeczka głosem wypranym z wszystkich uczuć.
Po dziesięciu minutach (…)” (Ogrody Księżyca, str. 235)

Pozostaje nam tylko czekać i wypatrywać. W tym przypadku intryga zamyka się w jednym tomie, więc nie jest to zabieg irytujący, przeciwnie, może budować napięcie. Później, chociażby w przypadku prośby Kaptura (przypomnijcie mi, wydarzenie, o którym piszę, miało miejsce w Łowcach Kości, prawda?), nie poznamy rezolucji… w zasadzie nie poznaliśmy jej do tej pory (albo ja jej nie poznałem; jeśli ktoś wie więcej, zapraszam do komentowania).

W rozdziale 8 poznajemy też bliżej Moranthów. Choć może to przesada: sekrety ich społeczeństwa nadal pozostają przed nami ukryte, ale możemy dostrzec drobne przebłyski ich mentalności (nadal nie wiemy, co skrywa się pod chitynową zbroją). Zieloni Moranthowie (Moranthowie dzielą się na klany, których nazwy pochodzą od kolorów) dostarczają Podpalaczom Mostów materiały wybuchowe z poczucia sprawiedliwości. Podobnymi motywami kierowali się, kiedy dokonywali rzezi Pale, która była odwetem za dawne krzywdy wyrządzone przez mieszkańców miasta. Teraz są świadomi istnienia „robaków w ciele Imperium” , a walka z nimi wydaje się im godnym, honorowym przedsięwzięciem.

I wreszcie, w rozdziale 8 ponownie spotykamy Loczka. Kruche przymierze łączące go z Szybkim Benem i Podpalaczami Mostów staje się jeszcze bardziej niepewne, bowiem moc Groty Chaosu czyni go silniejszym i bardziej szalonym (jeśli to jeszcze możliwe). Warto się zatrzymać przy samym Chaosie, bo jego przedstawienie w Ogrodach Księżyca odbiega od obrazu z reszty serii. Mimo wszystko opisywana tutaj moc entropii jest bardziej ustrukturyzowana, niż w kolejnych odsłonach (gdzie jest mowa o „Chaosie”, a nie „Grocie Chaosu”), jest też częścią systemu magii, natomiast później będzie przedstawiana raczej jako antyteza wszystkiego.

Loczek relacjonuje zajście z Pale – atak Ogara z rozdziału 4 – i ujawnia Szybkiemu Benowi intencje Tayshrenna (to, co podejrzewali od samego początku, wielki mag pragnie ich śmierci), ale czarodziej Podpalaczy Mostów jest nieufny, niepokoi go rosnąca niezależność maga-kukiełki.

W rozdziale 9 ponownie radośnie zmieniamy punkt widzenia. Początkowo towarzyszymy Tocowi Młodszemu, agentowi Szponu, który podróżuje przez Równinę Rhivi, szukając Przybocznej Lorn. Jego misja nabiera poczucia nagłości, kiedy wywiadowca odnajduje miejsce niedawnego starcia imperialnej piechoty (eskorty Przybocznej) z jednym z tutejszych plemion Barghastów (koczowniczego ludu z Genabackis). Ten trop wiedzie do ostatniego bastionu Lorn. Wysłanniczka Cesarzowej zostaje uratowana przez Toca i tajemniczego nieumartego – Onosa T’oolana (Toola) z rasy T’lan Imassów.

Muszę przyznać, że ta eklektyczna grupka bohaterów przypadła mi najbardziej do gustu ze wszystkich zespołów postaci Ogrodów Księżyca. Toc Młodszy jest świetnie rozpisanym ‘everymanem’ – kolejnym, po Paranie i Crokusie – z którym czytelnik może się utożsamiać, ale tym razem literacki zabieg się Eriksonowi udał. Toc unika banalności i prostoty, i jest wiarygodny w swojej roli. Zresztą, jak zobaczymy we Wspomnieniu Lodu, agent Szponu szybko przerośnie ramy tej szufladki, do której go właśnie skrzętnie wsadziłem (stąd tym bardziej ubolewam nad rozwiązaniami Wichru Śmierci i Myta Ogarów dotyczącymi tej postaci; Och, Myto Ogarów, każdego dnia znajduję nowy powód, żeby cię nie lubić). Jego przeciwieństwem jest starożytny T’lan Imass, czasem rzeczowy, czasem zagadkowy, bardzo ludzki. Wątek Onosa na przestrzeni serii należy do lepiej zarysowanych i efektownych.

W dalszej części rozdziału 9 akcja znów powraca do Pale, tutaj losy wielu bohaterów ponownie się przetną. Wielki mag Tayshrenn zarządził niecodziennie drastyczne czystki wśród tutejszej szlachty. Głównodowodzący armią malazańską, Dujek Jednoręki, stał się celem kilku nieudanych zamachów. Przymierze z Moranthami staje się coraz bardziej chwiejne. Jednym słowem – wszystko zmierza ku najgorszemu. Wygląda na to, że Imperium czekają trudne czasy, zarówno na Genabackis, jak i w jego kolebce.

Lorn, Tayschrenn, Toc i Tattersail spotykają się na oficjalnym obiedzie u wielkiej pięści Dujeka. Dochodzi do konfrontacji pomiędzy przyboczną a czarodziejką – obie pamiętają czystkę Mysiej Dzielnicy (tę z prologu), ale z zupełnie przeciwnych stron barykady. Sprawę ostatecznie ucina wielki mag. To świetna scena, pokazująca zarówno surowość Tayschrenna, jak i bardzo ważny aspekt świata kreowanego przez Eriksona: tutaj nie istnieją jednolite bloki przynależności, nawet w ramach jednej machiny wojennej czy organizacji trwają ciągłe konflikty. Puentuje to zachowanie Toca Młodszego. Agent odkrywa kłamstwo Tattersail (czarodziejka opowiada o swoim starciu z Ogarem, ale rozmija się z prawdą, kiedy przychodzi do wyjaśnienia jego obecności w jej pokoju), ale nie wydaje jej na pastwę pozostałych.

Przyboczna opuszcza Pale wraz z Toolem i oboje zmierzają ku swemu sekretnemu celowi. Z urywków rozmów i opisów z tej sceny, możemy dowiedzieć się co nieco o T’lan Imassach. O ich długowieczności (prawie trzysta tysięcy lat) i służbie Cesarzowi Kellanvedowi (który odnalazł ich Pierwszy Tron). Onos uważa, że wraz z powrotem klanu T’lan Imassów Krona czas diaspory dobiega końca (cokolwiek by to nie oznaczało).

W Pale pozostają Paran i Tattersail. Ta dwójka zbliża się do siebie w błyskawicznym tempie i przed ostatnią stroną rozdziału ląduje w łóżku. Pamiętam, że czytając ten fragment za pierwszym razem, coś mi zgrzytnęło. Przewertowałem poprzednie rozdziały, ale dziwne wrażenie nie mijało – relacje obu tych bohaterów były sztuczne i wymuszone, i trudno było prześledzić, czemu rozwinęły się w tak nieoczekiwanym kierunku.

Czytając go drugi raz… odniosłem dokładnie to samo wrażenie. Generalnie, wątki romantyczne nie są najmocniejszą stroną Eriksona i cieszę się, że z reguły od nich stroni, woląc pokazywać inne aspekty ludzkiego współżycia, chociażby żołnierskie ‘braterstwo’ (wraz z humorem), które wychodzi mu o wiele lepiej, albo serdeczną przyjaźń (Szybki Ben i Kalam).

Oczywiście, imperialny kapitan i czarodziejka nie baraszkują przez cały czas: gromadzą informacje i wymieniają się przypuszczeniami, planują. Paran przekazuje Tattersail wiadomość od Loczka - mag-kukiełka wyruszy za Lorn i T’lan Imassem i spróbuje dowiedzieć się czegoś o ich tajnej misji. Ci, którzy czytali następne rozdziały, pamiętają, że nie skończy się to najlepiej.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 4

2010-08-02T10:42:00.003+02:00

[Poniżej znajdują się spoilery do książek z cyklu Malazańskiej Księgi Poległych]

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych trwa. Od zeszłego tygodnia otrzymałem kilka wiadomości od czytelników z sugestiami – co samo w sobie jest pokrzepiające, bo najwyraźniej istnieje zapotrzebowanie na taką serię artykułów. Zanim więc przejdę do dzisiejszych rozdziałów, pytanie do Was: czy taka meandrująca struktura wpisów Wam odpowiada? A może wolelibyście coś bardziej sztywnego, podział na suchy chronologiczny synopsis i komentarz? Może coś zupełnie innego? Jeśli macie ochotę, zostawcie wiadomość pod postem albo piszczcie emaile.

Rozdziały 6 i 7 są osadzone w Darudżystanie, a lista bohaterów wciąż się powiększa. Otwiera scena ze Staruchą, Wielkim Krukiem z Odprysku Księżyca, wysłaną przez Anomandera Rake’a z poselstwem do Wielkiego Alchemika Baruka. Przyznam, że te istoty zawsze mnie fascynowały i żałuje, że ich występy są tak kameralne. Nie raz wspominano o ich wieku (setki tysięcy lat) i pochodzeniu (były czerwiami w ciele Okaleczonego Boga), i trochę mnie dziwiło, że nie zajmują w fabule bardziej centralnego miejsca.

A jeśli już mowa o Odprysku Księżyca… podoba mi się sposób, w jaki Erikson poprowadził do tej pory wątek ich twórców, K’Chain Che’Malle. Tu i tam można znaleźć subtelne wskazówki, co do ich natury i ojczyzny (najbardziej przewrotna jest sama nazwa latającej twierdzy Anomandera Rake’a) – jak jałowość Cesarskiej Groty, którą podróżują fortece starożytnej rasy, czy eksplozja zmieniająca oblicze świata pod koniec Myta Ogarów (Myto Ogarów.. czemuś nie opowiedziało mi t e j historii?).

Łapię się na tym, że zbaczam z tematu, ale to chyba nieuniknione. Malazańska Księga Poległych to jedna z tych serii, które wzbudzają żywiołowe debaty, których niezliczone tajemnice wciąż czekają na rozwiązanie. No, i rodzą dygresje.

Wróćmy więc do Darudżystanu: agent potężnej, ale tajemniczej postaci, zwanej Węgorzem, podsłuchuje dwójkę miejskich rajców. W mieście powoli zawiązują się spiski: Turban Orr (jeden z rajców) pragnie, aby metropolia zachowała neutralność - być może marzy mu się wysokie stanowisko namiestnika Imperium Malazańskiego – sprzeciwia się temu Lady Simtal, obawiająca się (i słusznie) kaźni szlachty, podobnej do tej w Pale.

W zupełnie innej części miasta, w gospodzie „Pod Feniksem” spotyka się piątka przyjaciół: złodziej Crokus, zabójca Rallick Nom, dandys Murillio, Kruppe (który jest Kruppem) i zubożały szlachcic Cole. Nie ma chyba w całej sadze wątku bardziej świadczącego o rpgowych korzeniach prozy Eriksona, jak losy tej dziwnej kompanii. Z jednej strony mamy tragiczną historię upadku Cole’a i obecne próby Murillia i Rallicka, aby znów przywrócić mu dobre imię, z drugiej bardzo naiwną (młodzieńczą?) miłość Crokusa do szlachetnie urodzonej Chalice D’Arle, którą młody złodziej właśnie okradł, a z jeszcze innej porachunki w gildii skrytobójców.

Ehe, w gildii skrytobójców – w przeważającej mierze magicznych skrytobójców. To jeden z tych rzadkich momentów, które wyrywają mnie ze świata książki, element, który nijak nie pasuje do reszty i jakby go nie przystawić, łamie zasady wewnętrznej logiki opowieści. Podobnego uczucia doznałem podczas lektury Bram Domu Umarłych, kiedy pojawiła się Gildia Trygalle – ale to akurat dyskusja na zupełnie inny czas. W każdym razie zwierzchnik Rallicka Noma, Ocelot, przestrzega zabójcę, że ktoś na nich poluje – być może imperialni szpiedzy ze Szponu (my, czytelnicy, możemy się jednak domyślać, że to zupełnie kto inny – ktoś, kto opada na miasto z unoszącej się w powietrzu fortecy) – proponuje zastawienie pułapki.

Tymczasem Crokus pokazuje swoją monetę (monetę Oponn, pamiętacie?) Kruppemu, a tłusty krętacz szybko i niezauważalnie robi jej woskową kopię. Później ujawnia jej istnienie Wielkiemu Alchemikowi Barukowi, a ten nakazuje strzec młodzieńca – ale być również gotowym, aby w razie czego go zabić. Kruppe pracuje dla Baruka? Baruk wydaje ewentualny wyrok na swojego siostrzeńca? Intryga się zagęszcza.

Ano właśnie. Na koniec dzisiejszego wpisu zostawiłem sobie trzy najciekawsze postacie rozdziałów 6 i 7: Kruppego, Baruka i… ale o tym zaraz. Najpierw grubasek: z każdym akapitem okazuje się czymś więcej, niż początkowo zakładaliśmy (tym razem powstrzymam się od odniesień do Wspomnienia Lodu i Myta Ogarów) – na pewno jest jakimś czarodziejem, być może potężniejszym, niż na to wygląda. W końcu, we śnie odwiedza do pradawny bóg – ten sam, który został obudzony krwią pechowego zabójcy w rozdziale 5. Ten bóg, K’rul (bardzo howardowskie imię), nakazuje Kruppemu odnaleźć Przyboczną Lorn i towarzyszącego jej Toola (Czas dygresji: znów żal, że gra słów nie została przetłumaczona; Tool to jedna z moich ulubionych postaci Ogrodów Księżyca i, co nie powinno dziwić, Wspomnienia Lodu), bowiem „to oni dokonają przebudzenia” (Ogrody Księżyca, str. 200). To świetny przykład zastosowania przez Eriksona broni Chekowa – być może teraz nie wiemy, o czym mówią, ale zanim skończymy lekturę książki, ten wątek „wypali” z hukiem.

Wielki Alchemik Baruk, podobnie jak Starucha, wydaje się postacią nieco zaniedbaną. Z późniejszych części cyklu dowiemy się, że nie jest tym, kim się wydaje (a kto w Malazańskiej Księdze Poległych jest?), ale na obecnym poziomie historii wie zadziwiająco mało, jak na zajmowaną pozycję. W rozdziale szóstym spotyka się z Turbanem Orrem i odrzuca jego propozycję neutralności wobec Malazańskiego Imperium. [EDIT: wkradł mi się tu wcześniej żenujący błąd, na szczęście marenicus go wyłapał, dzięki!] Baruk jest przywódcą Koterii T’orrud, de facto władców miasta, do tego sekretnego stowarzyszenia należy również Mammot, wujek Crokusa.

W rozdziale szóstym… poznaje Anomandera Rake’a. Wreszcie. Czytelników dziwi przede wszystkim niewiedza Baruka dotycząca postaci władcy Odprysku Księżyca. Wielki Alchemik jest zdziwiony, kiedy Anomander Rake okazuje się być Tiste Andii (przedstawicielem rasy nieludzi; Amanda z FantasyLiterature.com słusznie zauważa, że na tym etapie w cyklu, ciemnoskórzy długowieczni eteryczni obcy są u Eriksona niczym sztampowe elfy – dopiero w kolejnych odsłonach uda się autorowi wykreować dla nich unikalny klimat) – a przecież jest znany jak świat długi i szeroki (i stary, przeraźliwie stary). Wielu zwala tę niewiedzę na tzw. Gotism (od angielskiego tytułu Gardens of the Moon) – pierwsza książka Eriksona powstawała przez osiem lat, początkowo jako scenariusz filmowy, i była pomyślana jako dzieło samodzielne, stąd pewne różnice pomiędzy Ogrodami Księżyca a resztą sagi (na przykład zagubiony miecz Przybocznej) były nieuniknione.

Sam Anomander Rake został pomyślany jako uosobienie „fajności”: majestatyczny, opanowany, niebezpieczny, ponadczasowy, potężny, tajemniczy itd. Nawet jego miecz, Dragnipur, roztacza taką aurę. Takie postacie w literaturze często zawodzą, bo nie są w stanie udźwignąć tego całego bagażu, ale władcy Tiste Andii się to udaje – przede wszystkim dzięki scenom, w których pan Odprysku Księżyca nie występuje, ale jest obecny duchem. Na przykład, jego reputację świetnie buduje scena ustawiona wcześniej przez rozmowę z Wielkim Alchemikiem. Rake żąda, aby Darudżystan wydał mu zbiegłych magów z Pale, którzy zdezerterowali i porzucili stanowiska podczas oblężenia (notabene, otrzymujemy również potwierdzenie, że to rzeczywiście imperialny mag Tayshrenn zaatakował własnych ludzi) – zamierza ich ściąć Dragnipurem. Baruk uważa, że bardziej litościwie będzie podać mu ich głowy na tacy – do czego rzeczywiście dojdzie. Magowie z Pale wolą poddać się dobrowolnej egzekucji, niż dać się zabić władcy Tiste Andii. To dopiero strach.

I znów czas kończyć – dziś było achronologicznie, ale tematycznie. Z ciekawostek – a zapewniam, że takich szczegółów jest wiele wiele więcej - które wyłowili Bill i Amanda, przywołam Wam jedną. Wiecie, jak w książkach fantasy autor buduje świat, rzucając gdzieniegdzie egzotyczne nazwy dalekich krain i państw, wspominając coś o władcach albo postaciach historycznych, o których później już nigdy nie usłyszymy? To podobno nazywa się światotworzeniem. Czytając Eriksona, tak właśnie odbierałem te drobne szczegóły – jako ozdobniki. A tu proszę: rozdział siódmy i zdawkowa wzmianka o Panniońskim Jasnowidzu (centrum fabuły Wspomnienia Lodu) – i to dopiero, moi drodzy, nazywa się światotworzeniem.

Ostateczny wygląd kart Atlantydy.

2010-07-27T15:00:00.005+02:00

Powolny dzień. Myślałem, że będę mógł już ogłosić ostateczną dzienną datę premiery Zagłady Atlantydy, ale żetony płyną i płyną (może na statek napadli chińscy korsarze?). W ramach pocieszenia zamieszczam ostateczny layout kart Polityki (wraz z nowymi symbolami):

Recenzja. Dworzec Perdido

2010-07-26T10:25:00.005+02:00

Do lektury „Dworca Perdido” Chiny Miéville’a zasiadłem jak do suto zastawionego stołu. Długo na to czekałem – najpierw książka nie była dostępna w sprzedaży, potem to ja nie miałem czasu, poddając się karnie regule czytania w „kolejności stosu”. Tyle o niej słyszałem; czasem wydawało mi się, że potrafię ją sobie niemal wyobrazić. Wreszcie nadszedł ten wielki dzień i wreszcie mogłem się przekonać, czy było warto.

„Dworzec Perdido” jest swego rodzaju ewenementem ostatnich lat. Zdobył liczne nagrody (m.in. Arthur C. Clarke Award i British Fantasy Society’s August Derleth Award), z miejsca został okrzyknięty dziełem rewolucyjnym, wnoszącym do zastałego gatunku nową jakość – tak nową, że według niektórych ramy konwencji aż trzeszczały w posadach. Od czasu publikacji stał się opoką nurtu literackiego new wierd (obok m.in. Jeffa VanderMeera, którego książki recenzowałem tu i tu, i Iana MacLeoda) i niedoścignionym wzorem dla nieprzeliczonych rzesz autorów. Chwali się go za mistrzowską kreację miejsca akcji – miasta Nowego Crobuzon – którego każda obskurna, spływająca nieczystościami, przemysłowymi odpadami i organicznymi ściekami, pokryta warstwą tłustego, oleistego brudu i smogu, pełna żebraków, włóczęgów i prostytutek ulica została precyzyjnie i finezyjnie nakreślona, tak realistycznie, że mógłbyś prawie poczuć smród. Docenia za bezmierne pokłady imaginacji, dla których nie istnieje żadne tabu i żadne prawo, prócz tego jednego – prawa do istnienia.

Nie ma słów - chociaż, skoro piszę tę recenzję, to przecież będę musiał je znaleźć – które mogą opisać głębię mojego zawodu. Oczekiwałem straszności i bajeczności, a przede wszystkim, nowości, spodziewałem się, że lektura może nie należeć do najłatwiejszych, że barokowość opisów może mnie przytłoczyć, a waga społecznych wątków zmusić do wstydliwej autorefleksji. Zamiast tego dostałem… nie, z tym poczekam na sam koniec. Może, gdybym czytał „Dworzec…"dziesięć lat temu i gdybym nie był na bieżąco z innymi przedstawicielami gatunku, gdybym od czasu do czasu nie zagłębiał się w dziwactwa japońskiej animacji lub japońskich gier video, może, może wtedy uznałbym książkę Miéville’a za przyzwoitą lekturę.

Tak się jednak nie stało. Przeczytałem ją w zeszłym tygodniu i moje wyobrażenia i nadzieje, i legenda, w jaką powoli przeradza się „Dworzec…”, zderzyły się z rzeczywistością. Dlatego teraz zajmę się dekonstrukcją tego mitu, kawałek po kawałku uderzę w każdy z jego czterech filarów: konstrukcję świata, konstrukcję fabuły, oryginalność i przesłanie. Zazwyczaj stronię od skrajnych opinii, zawsze czuję, że są pokolorowane czymś więcej, czymś, co odbiera im chociażby te szczątkowe przymioty obiektywności, jakimi powinien kierować się odbiorca każdego dzieła, i przez to czynią ją mniej wartościową i miarodajną, toteż już na wstępie zaznaczę, że „Dworzec…” książką złą nie jest. Ba, czasem, w przebłyskach, jest książką genialną – tyle, że zakopaną pod toną mułu.

Miéville’owi brak umiaru i równowagi. W zasadzie mógłbym na tym poprzestać, bo te kilka prostych słów oddaje charakter każdego z ciągnących „Dworzec…” na dno problemów. Weźmy opiewane miejsce akcji, zwyrodniałe Nowe Crobuzon. Rzeczywiście, wizja jest przekonująca i sugestywna i już po kilku stronach bogatych opisów można wniknąć w klimat tej industrialnej, podupadłej moralnie metropolii. Po kilkudziesięciu stronach czytelnik całkowicie zatonie w brudzie i nędzy miasta. Po kilkuset będzie błagał, aby Miéville przestał – przestał i skupił się na wymykającej się z rąk fabule, przestał i nadał postaciom odrobinę wiarygodności i trójwymiarowości, przestał, bo ten sam brud i brąz, i szarość, i smog zaczynają nużyć. I cóż z tego, że Nowe Crobuzon składa się z tuzinów dzielnic i setek ulic, skoro w umyśle czytelnika zlewają się one w jeden brunatnobury kolaż? Z miasta Nowe Crobuzon przeistacza się w jedne wielkie slumsy. Oczywiście, można argumentować, że to stylizacja, to specyficzny groteskowy klimat świata – i ja się z tym zgodzę. I z chęcią przeczytam opowiadanie rozgrywające się w takim świecie, nawet krótką książkę, która przeciągnie mnie przez wszystkie mroczne zaułki – ale nie ponad sześciuset stronicowe monstrum, na którego kartach niewiele się dzieje. Ostatecznie nie otrzymałem miejsca akcji, tylko obszerny atlas bardzo homogenicznej metropolii, unikatowej w swojej jednorodności to prawda, ale nadal jednorodnej.

Gdybyż tylko pomiędzy opisami zabiedzonego, zezwierzęconego miasta prześlizgiwała się ciekawa fabuła lub wartka akcja, może uniosłaby to brzemię, ale nie, opowieść załamuje się pod własnym ciężarem jak chruściana gałązka. Początkowo – mam na myśli pierwsze dwieście stron – sprawy rozwijają się powoli, ale w interesującym kierunku. Nasza uwaga skupia się na dwójce protagonistów-kochanków, naukowcu Isaaku, który otrzymuje zlecenie przywrócenia zdolności lotu pewnemu garudzie („człowiekowi-ptakowi”) i artystce Lin, która otrzymała zlecenie wykonania pewnej osobliwej rzeźby szefa światka przestępczego. Niestety, te wątki szybko schodzą na plan drugi (wątek Lin został praktycznie zapomniany na pół książki i nie doczekał się satysfakcjonującego zakończenia). Od momentu pojawienia się w mieście pożerających sny potworów rozpoczyna się istna żonglerka wątkami i postaciami. Co chwilę przybywa nowych, inne znikają bez zapowiedzi. Szczytem jest pojawienie się w ostatnich czterdziestu stronach zupełnie nowego bohatera, który w cudowny sposób ratuje Isaaka i paczkę. Zresztą, „Dworzec Perdido” pęka w szwach od szczęśliwych „zbiegów okoliczności” i przypadków zastosowania deus ex machina (prym wiedzie Tkacz, również niejednokrotnie ratujący bohaterów w ostatniej chwili). Przełamaniu ulega zawieszenie niewiary i czytelnik zdaje sobie sprawę, że dana postać zachowuje się tak a nie inaczej (często niezgodnie z jej ustalonym wcześniej charakterem) albo dana linia fabularna lub wynalazek, lub bohater pojawia się tylko po to, aby posunąć fabułę w tę czy inną stronę, a kiedy już spełni swoje zadanie, odchodzi w niebyt. To nie powinno być takie oczywiste. Urywaną, niesatysfakcjonującą narrację pogarsza brak wyczucia rytmu Mieville’a – wspomniany brak równowagi. W późniejszej części książki długie opisy Nowego Crobuzon zabijają rosnące napięcie lub wyrywają czytelnika ze sceny. Dramatyczne pościgi zamieniają się w wycieczki turystyczne z przewodnikiem, nagłość zagrożenia, jakie stanowią „ćmy”, gdzieś się rozpływa.

Bohaterom przypadł los nielepszy: w większości są nijacy, służą tylko zademonstrowaniu jakiegoś problemu lub rozwiązaniu jakiegoś gordyjskiego fabularnego węzła, o czym zresztą pisałem już wyżej. Pojawiają się i znikają, a czytelnik pozostaje niewzruszony – co nie dziwi, bo postacie nie mają żadnych celów i pragnień albo przeszłości, po prostu istnieją. Dwójka głównych protagonistów (mniej więcej w połowie książki, wraz z odejściem w cień Lin, garuda-nielot awansuje do tej roli) ma się nieco lepiej, ale tylko nieco, a i tę odrobinę niweczy zakończenie.

Miéville jest ceniony za swoje oryginalne pomysły i chociaż nie uważam, aby były one tak rewolucyjne jak utrzymują niektórzy (grałem w Final Fantasy i wertowałem niejeden podręcznik do D&D), przyznam, że produkty jego umysłu, którymi zapełnia ulice Nowego Crobuzon, są co najmniej fascynujące. Z pewnością ma więcej odwagi od większości autorów – chyba zbyt dużo odwagi. Dla Miéville’a żaden pomysł nie jest zbyt dziwny lub odstający do reszty, aby go odrzucić. Kiedy przeczytałem o mężczyźnie z pasożytniczym organizmem-dłonią zaciśniętym wokół jego szyi, lewitującym w powietrzu z zawiązanymi oczami i przywiązanym do pleców psie w hełmie ze wstecznymi lusterkami, który porozumiewa się z nim telepatycznie… zachowałem otwarty umysł. Cała koncepcja nie pasowała mi ani do nastroju horroru (który akurat dominował), ani do klimatu Nowego Crobuzon, ale powiedziałem sobie: co tam, jeśli tylko służy to fabule, czemu nie. Problem w tym, że nie służy. Wiele, naprawdę wiele pomysłów znalazło się w „Dworcu Perdido” tylko z jednego powodu – autor uważał, że są fajne i że chciałby się nimi pochwalić. Bohaterowie poświęcają wiele stron na tłumaczenie właściwości przedmiotów i elementów świata, które później nie znajdują żadnego użytku. Gorzej, często wyjaśniają coś (jak w przypadku monologu o powstaniu Rady Konstruktów), czego logicznie rzecz biorąc nie powinny dla własnego dobra wyjaśniać.

Jeszcze jesteś ze mną, czytelniku? Chcesz wiedzieć, co Miéville ma do powiedzenia, poza snuciem opowieści o łowach na potwory? No cóż, porusza szereg społecznych problemów – od ciemnych stron kapitalizmu i totalitaryzmu (czy to przypadkiem nie to samo, zdaje się pytać), przez naturę tożsamości narodowej i kulturowej, kończąc na dylematach zbrodni, kary i wolności. Wszystko to rzeczywiście znajduje się w książce, jest zarysowane delikatnie, nigdy nachalnie, może zbyt delikatnie jak na sześciuset stronicowe dzieło. Brakuje tu jakiejś myśli przewodniej, jakiejś klamry, która spięłaby chociaż część rozważań. Wiele z wolnościowych myśli Miéville’a niweczy zakończenie. Zaprzecza ugruntowanym do tej pory charakterom postaci, podważa przewijające się wcześniej motywy (to być może było zamierzone, chociaż osobiście w to wątpię), ale przede wszystkim jest pełne hipokryzji. Na szczęście – lub nie - „Dworzec Perdido” nie jest moralitetem o społeczeństwie industrialnym, a prostą opowieścią o polowaniu na potwory.

I oto dobrnąłem do finału. To moja najdłuższa, najbardziej szczegółowa i najbardziej krytyczna recenzja. Może oceniam Miéville’a niesprawiedliwie, przez pryzmat zbyt wysokich oczekiwań i „hype’u”, który otacza twórczość tego autora. Jeśli tak, nic na to nie poradzę. Zachwalanie książki wyliczanką prestiżowych nagród i słowami Jacka Dukaja do czegoś zobowiązuje. Czytając „Dworzec Perdido”, błądziłem po krętych, brudnych uliczkach zdeprawowanego Nowego Crobuzon, pełnych ślepych zaułków i niedokończonych mostów, i w ostatecznym rozrachunku nigdzie nie dotarłem. Rzeczywiście czuję się jak na tytułowym dworcu.

PS.
Zawczasu zakupiłem już wszystkie książki ze świata Bas-Lag (nie chcąc, aby podobnie jak w przypadku pierwszego wydania „Dworca Perdido”, zniknęły mi z księgarskich półek), także, czy tego chcę, czy nie, pojawią się tutaj recenzje „Blizny” i „Żelaznej Rady”. Osobiście, myśląc o new weird, będę wracał myślami nie do Miéville’a, a do Jeffa VanderMeera, którego eksperymenty i oryginalność rozciągają się nie tylko na konstrukcję świata, ale i formę prowadzenia opowieści.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 3

2010-07-23T23:41:00.002+02:00

Powinienem przygotować jakiś uniwersalny wstęp – chwytliwy akapicik, zdanka lub dwa, o sadze Eriksona i o tym cyklu artykułów, coś, co wprowadziłoby w klimat, informowało, zainteresowało i odciążyłoby moje szare komórki, dla których największym wyzwaniem jest właśnie ten początek. Może następnym razem.

Intryga się zagęszcza. Że tak ni z gruszki, ni z pietruszki? To literacka mimikra, za dużo czasu z „Ogrodami Księżyca”. Więc: intryga się zagęszcza. Czwarty rozdział podąża tropem trzeciego – spisków. Podpalacze Mostów snują przypuszczenia, co do tożsamości Tronu Cienia i Kotyliona (za pierwszym czytaniem jakoś mi to umknęło i połapałem się dopiero pod sam koniec). Loczek oszalał, ale tego można się było spodziewać [„Na ogon Fenera, kobieto, przeniesiono go w ciało marionetki. Musiało mu odbić.” (Ogrody Księżyca, str. 122)]. Po raz pierwszy dowiadujemy się o związkach Tiste Edur z tronem Cienia (metafizycznym władztwem nad Grotą Cienia; nie postacią). Tiste Edur nie pojawią się w tej książce, ale wątek ich strzaskanej Groty będzie występował prominentnie w całej sadze. Wspomnienie o tej starożytnej, szaroskórej rasie na tym etapie opowieści było ze strony Eriksona posunięciem śmiałym, które będzie procentować z każdą kolejną odsłoną serii. Takie strzępy informacji, często rzucane mimochodem, to właśnie jeden z elementów wyjątkowego stylu autora Malazańskiej Księgi Poległych. W ten sposób powstaje żyjący świat wykraczający poza ramy fabularne, zupełnie inny od typowych settingów fantasy hołdujących zasadzie „podawaj tylko informacje całkowicie konieczne lub ozdobniki”. Ta odrobina chaotyczności, zaśmiecenie fabuły odpryskami fikcyjnej historii uniwersum, nadaje „Ogrodom Księżyca” (i następnym tomom) powabu realności.

Jednocześnie czytelnik po raz pierwszy staje u bram krainy Kaptura (malazańskiego odpowiednika Śmierci) – radzę przyzwyczaić się do tego widoku – losy kapitana Paran krystalizują się, kiedy bóstwo losu i przypadku Oponn sprowadza go z powrotem do świata żywych (z sobie tylko znanych powodów). Jeśli sytuacja nie wydawała się dostatecznie skomplikowana, Tron Cienia dobija z Paranem targu (przypominam, że Paran został zabity przez Żal, która znajduje się pod wpływem Kotyliona i Tronu Cienia). To… szukam odpowiedniego słowa, żeby opisać zaistniałą sytuację, ale jedyne, które przychodzi mi do głowy, to „typowe”. To typowe dla Malazańskiej Księgi Poległych. Przymierza się zmieniają, plany się zmieniają, losy się krzyżują i wychodzą z tych spotkań dość poplątane. Ta chaotyczność (znów chaotyczność, a przecież lektura kolejnych tomów dowiedzie, jak wiele Erikson miał zaplanowane naprzód) może męczyć, ale moim zdaniem jest przyjemną odmianą od predestynacji i doskonałych planów typowego fantasy – i niektórych wątków tej sagi (patrzę na ciebie, „Myto Ogarów)”. Zresztą, jeszcze raz będziemy mieć okazję podrapać się po głowie, gdy pod koniec rozdziału jeden z Ogarów Cienia zaatakuje Loczka, Tattersail i Parana. Co prawda, jego celem będzie szalony mag-kukiełka, ale psowaty zdaje się nie odróżniać przyjaciół od wrogów. Napaść da nam szansę zobaczyć nowo naznaczony przez Oponn miecz kapitana (o nazwie Przypadek).

Wreszcie, w rozdziale czwartym głównodowodzący armii, Dujek Jednoręki, daje Podpalaczom Mostów „pozwolenie” na dezercję – przypuszczenia o intencjach Cesarzowej wobec starej gwardii obróciły się w pewność. To chyba czas równie dobry, jak każdy inny, aby opowiedzieć trochę o samej legendarnej dywizji Malazańskiej Armii. Podpalacze Mostów. Dość eklektyczna banda sabotażystów, zabójców i magów. Tu każdy ma swoją historię i swoje tajemnice. Chociaż korzenie jednostki poznamy dopiero za kilka tomów, już teraz można odnieść wrażenie, że ma się do czynienia z czymś wyjątkowym.

Tak jak sugerowałem to w poprzednim wpisie, w „Ogrodach Księżyca” Erikson czerpie całymi garściami od Glena Cooka i Podpalacze Mostów są tego doskonałym przykładem – to w zasadzie wykapana Czarna Kompania. Nie uważam, aby było w tym coś złego, przeciwnie, brak na rynku fantasy tego rodzaju literatury, żałuję, że inni autorzy nie sięgają tak chętnie do niedocenionego klasyka. Erikson nie przeszczepia tylko konstrukcji i wewnętrznych relacji najemnej kompanii, pożycza od starszego kolegi po fachu również manierę nazewnictwa (zarówno imion, np. Loczek, Gburka czy Sójeczka, jak i nazw geograficznych, np. Czarny Pies, Kradzież czy moja ulubiona Smutna Lalunia). Ten zabieg sprawdza się świetnie zwłaszcza w grubszych tomiszczach (do których „Ogrody Księżyca” niewątpliwie się zaliczają), gdzie występuje duża liczba nazw własnych – z pewnością łatwiej zapamiętać kogoś, kto nazywa się Skrzypek niż A’Karonys. Im dalej będziemy się zagłębiać w lekturę, tym więcej będziemy w stanie odnaleźć subtelnych podobieństw do twórczości Cooka. Na razie sza.

Piąty rozdział. Piąty rozdział musiał być dla wielu czytelników szokiem. Przez ostatnie sto pięćdziesiąt stron byli bombardowani postaciami i wątkami i prawdopodobnie ledwo ogarniali, co się dzieje. Może pod sam koniec czwartego udało im się co nieco zrozumieć, przejrzeć motywacje chociaż części bohaterów. W piątym dostali nowych. Nowych bohaterów i nowe miejsce akcji. He. Na szczęście w rozdziale piątym dzieje się mniej, niż zazwyczaj.

Otwiera oniryczna wizja Kruppego, pełna subtelnych zapowiedzi tego, co ma się wydarzyć. Postać Kruppego dzieli fanów dwa obozy, jedni ubóstwiają go za jego osobliwy sposób bycia, inni nienawidzą. Ja odbyłem podróż od jednego do drugiego krańca spektrum. W „Ogrodach Księżyca” przypadł mi do gustu, we „Wspomnieniu Lodu” był mi obojętny, a w „Mycie Ogarów” (biedne „Myto…” chyba już do końca tej serii artykułów pozostanie moim chłopcem do bicia) szczerze go znielubiłem. Kruppe przypomina mi postać z innej serii Glena Cooka, „Imperium Grozy” (napisanej tak sobie, ale świetnej fabularnie) – Szydercę. Charakterystyczny sposób mówienia, komiczność pomieszana z tragedią. Cokolwiek by o Kruppemu nie mówić, zapada w pamięć.

Drugim bohaterem rozdziału piątego jest Crokus Younghand (uhhh, to chyba jakiś artefakt z czasów, kiedy Malazańska Księga Poległych byłą settingiem do D&D), kolejna, po Paranie, bardziej zwyczajna postać, z którą czytelnik może się utożsamiać. Myślę, że możecie zgadnąć, jakie mam do niego nastawienie. Crokus jest złodziejem, który znalazł się w niewłaściwym miejscu, w niewłaściwym czasie. Jego ucieczka przed zamaskowanymi zabójcami kończy się sukcesem wyłącznie dzięki interwencji Oponn. Inna postać, Talo Krafar, nie ma tyle szczęścia i jedyne pocieszenie może czerpać z faktu, że jej śmierć obudziła pradawnego boga. Po zastanowieniu, to jednak marna pociecha.

Terminologia powoli zagęszcza się od nazw: bogowie, Ascedenty, pradawni bogowie, Groty, Twierdze, trony. Panteony w świecie Malazańskiej Księgi Poległych są bardzo tłoczne i często ulegają zmianie (lub przetasowaniu – jak talia kart a’la tarot, która je przedstawia). Nie dziwi więc, że w „Ogrodach Księżyca” silny wpływ Oponn jest odczuwalny, w dalszych częściach cyklu, może z wyłączeniem „Przypływów nocy”, coraz słabszy (przynajmniej ja tak to pamiętam). Ten adwent boskich relacji i magicznych mocy rodzi jeszcze jedną refleksję. Gdzieś w przyszłości tych wpisów widzę konieczność odpowiedzi na pytanie, czym są Groty – i drżę na samą myśl.

Na szczęście to jeszcze nie dziś, bo na dziś już koniec.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 2

2010-07-16T23:27:00.002+02:00

Link do oryginalnego artykułu znajdziecie tutaj.
Uwaga: Wyłączyłem weryfikację OpenID bloga, bo otrzymałem sygnały, że utrudnia dostęp czytelników do opcji komentowania.

Witam ponownie w cyklu artykułów poświęconych zgłębianiu uniwersum Malazańskiej Księgi Poległych. Przypomnę (chociaż prawdę mówiąc, jeśli to pierwszy wpis z tej serii, z którym się zapoznajesz, czytelniku, zapraszam do posta poniżej), że zabawa polega na analizie kolejnych rozdziałów kolejnych tomów wchodzących w skład monstrualnej (przynajmniej objętościowo) sagi Stevena Eriksona i Iana Camerona Esslemonta. Przypomnę też, że opieram się na oryginalnym pomyśle Wydawnictwa Tor i bloggerów z FantasyLiterature.com.

Po tym przydługim wstępie czas przejść do sedna – rozdziałów 2 i 3 „Ogrodów Księżyca”. Dla mnie to właśnie w tym miejscu rozpoczęły się schody; wcześniej, być może, czułem się już odrobinę nie w swoim żywiole, ale teraz zostałem przytłoczony niezrozumiałymi nazwami, osobliwymi wydarzeniami i licznymi bohaterami. Może zacznę od początku: oblężenie Pale.

Do oblężenia Pale będziemy jeszcze wracać wielokrotnie, również w późniejszych tomach, ale w tej chwili poznajemy tylko ułamek historii, przebieg magicznego starcia pomiędzy magami kadrowymi imperium, a panem Odprysku Księżyca, który bronił miasta. Ostatecznie Pale zostaje zdobyte, ale straszliwym kosztem w ludziach. Kiedy czytałem ten fragment, walczyły we mnie dwie sprzeczne myśli: jestem zwolennikiem Hitchcockowskiej zasady, że opowieść „powinna się zacząć od trzęsienia ziemi, a potem napięcie powinno stale rosnąć”, nużą mnie książki, którym zajmuje sto stron wprowadzanie mnie w świat przed rozpoczęciem się właściwej akcji, ale jednocześnie trudno mi było zainwestować emocjonalnie w bohaterów. „Pale padło. Ceną był Zastęp Jednorękiego i czworo magów” (Ogrody Księżyca, str. 83). Tyle tylko, że wszystkich ich poznałem kilka stron wcześniej, ledwo pamiętałem ich imiona, a co tu mówić o zaangażowaniu.

Wiem, wiem, czepiam się. Finał oblężenia Pale (i konsekwencje jego upadku) został opisany bardzo wprawnie. Przejęcie władzy przez Malazańczyków jest przedstawione odpowiednio ponuro, „krwawa godzina Moranthów” jest stosownie groteskowa, słowem, cały ten ciąg scen narzuca mroczny ton reszcie książki. Oblężenie Pale służy wreszcie jako punkt odniesienia dla późniejszych imperialnych działań w Darudżystanie (Imperium jest bardzo elastyczne, jeśli idzie o metody podboju).

W tych pierwszych rozdziałach poznajemy również szereg bohaterów – i tu należą się Eriksonowi duże brawa – bowiem przedstawia ich w taki sposób, aby czytelnik nie wiedział, kto jest ważny, a kto nie. Kto przeżyje do ostatniej strony książki – a kto zginie w następnym rozdziale. Kapitan Paran, początkowo aspirujący do roli głównego protagonisty, okazuje się tylko jednym z wielu aktorów (i bardzo się z tego cieszę, bo moim zdaniem jest dość mdły i nieciekawy); rzucany przez imperialnych zwierzchników raz tu, raz tam, otrzymuje wreszcie przydział do Podpalaczy Mostów i, jeszcze w tym samym rozdziale, zostaje zabity (technicznie rzecz biorąc). Warto to sobie zapamiętać: w Malazańskiej Księdze Poległych bohaterowie mają zwyczaj powracać z martwych lub przechodzić znaczące metamorfozy – jest to zarówno dobrodziejstwo, jak i przekleństwo, ale nie będę się o tym w tej chwili rozwodził (inaczej nigdy nie skończę tego wpisu). Z nowo przedstawionych postaci szczególnie przypadł mi do gustu Loczek, odrobinę szalony mag, który po odniesieniu okaleczających ran (to niedopowiedzenie) zostaje przeniesiony w „ciało” małej laleczki.

Patrzę na licznik słów Worda i zdaję sobie sprawę, że odniosłem sromotną porażkę. Zbliżam się do narzuconego ograniczeniami czasowymi limitu, a nie poruszyłem nawet połowy istotnych kwestii. Nie wspomniałem o rozpaczy Bellurdana (tylko nie pytajcie, kim jest Bellurdan), o dalszych losach dotkniętej przez Kotyliona i Ammanasa (pary tajemniczych osobników z pierwszego rozdziału) córki rybaka ani o pojawieniu się Podpalaczy Mostów (a przecież ich rola w Malazańskiej Księdze Poległych jest niebagatelna). Chciałem opowiedzieć o licznych paralelach pomiędzy cyklem Eriksona i książkami Glena Cooka o Czarnej Kompanii, a także pochwalić sposób podawania informacji – tak różny od standardowych w książkach fantasy infodumpów (długich fragmentów, których celem jest wyjaśnienie czytelnikowi tego, co wszyscy bohaterowie powinni już doskonale wiedzieć, żyjąc w danym świecie). Tyle tylko, że tempus fugit itd. itp.

Jeśli z tych dwóch rozdziałów chciałbym wam przypomnieć jeszcze jedną rzecz, tylko jedną rzecz, to byłaby to mnogość spisków. Spisków w spiskach. Imperialni magowie obawiają się, że ich przełożony (Tayshrenn) knuje przeciwko nim, weterani czują, że Cesarzowa próbuje się ich pozbyć, Podpalacze Mostów podejrzewają Żal o najciemniejsze sprawki (Żal; córka rybaka? Nie wspomniałem, że nazywa się Żal? Że zaciągnęła się do wojska? Może nie tylko mnie przyda się ponowna lektura). Jednym słowem – „Ogrodom Księżyca” (i pozostałym książkom z serii) brak strukturalnej jednolitości – i od razu zaznaczam, że to zaleta, nie wada. Zarówno podział na role dobrych i złych, jak i ważność wątków będą się często zmieniać. Przyzwyczajcie się.

Wielkie czytanie Malazańskiej Księgi Poległych, część 1

2010-07-10T22:57:00.004+02:00

Na stronie wydawnictwa Tor (amerykańskiego wydawcy Malazańskiej Księgi Poległych) ogłoszono początek wielkiego „ponownego czytania” twórczości Stevena Eriksona (oraz zdecydowanie skromniejszego dorobku Iana Camerona Esslemonta). W cotygodniowych postach dwójka recenzentów z FantasyLitrature.com będzie przypominać oraz analizować treść kolejnych rozdziałów kolejnych tomów. To ambitne dzieło i czas jego wykonania również będzie słuszny – szacunkowo zajmie to przeszło rok (w sam raz na premierę ostatniej książki z dziesięcioksięgu).

Pomyślałem sobie, że to idealna okazja do odświeżenia sobie tej sagi, w fantastycznym środowisku legendarnej ze względu na swój poziom skomplikowania oraz liczbę postaci, której równa jest tylko liczba niedopowiedzeń. Przeszczepianie treści z oryginalnych wpisów (wprowadzenie znajdziecie tutaj, a pierwszy artykuł tutaj) słowo po słowie mijałoby się z celem, zresztą, nie sądzę by znalazło się na to zapotrzebowanie, dlatego tutaj, u siebie, będę zamieszczał własne spostrzeżenia, wątpliwości, a także co ciekawsze kąski z anglojęzycznych artykułów. Zachęcam czytelników bloga, zwłaszcza fanów Eriksona, do wzięcia udziału w zabawie i dzielenia się własnymi odczuciami, wspomnieniami lub pomysłami. Ach, i jeszcze jedno: całe przedsięwzięcie nie nazywa się „ponownym czytaniem” dla picu – ostrzegam, że w treści postów mogą się pojawić spoilery do i włącznie z Mytem Ogarów i Powrotem Karmazynowej Gwardii.

W pierwszym artykule Bill i Amanda (prowadzący cykl) rozłożyli na części – niespodzianka, niespodzianka – prolog oraz pierwszy rozdział Ogrodów Księżyca. Razem z nimi przypomnieliśmy sobie czystki w Malazie po przejęciu władzy przez Cesarzową i poznaliśmy młodego Parana, a potem byliśmy świadkami rodzącego się spisku Ammanasa i Kotyliona, rzezi w Itko Kan (ach te ogary), przedstawiono nam przyboczną Lorn i szczęśliwą rodzinkę Paranów.

Prawdę mówiąc, Ogrody Księżyca wzięły mnie z zaskoczenia. W tamtym czasie czytałem książki głównie w środkach komunikacji miejskiej, dlatego pierwszy tom Malazańskiej Księgi Poległych zacząłem pochłaniać jak typowe fantasy-zabijacz czasu. Po stu pięćdziesięciu stronach gorzko tego pożałowałem. Umknęło mi sto jeden szczegółów, a wiele scen zniknęło z pamięci równie szybko, jak się pojawiło (patrzę na ciebie, scenko rodzajowa Paranów). Niektóre rzeczy były dla mnie szczególnie niejasne – nie wiem, czy to moja nieuwaga, jeszcze niewyrobiony styl autora, czy może podobne mojemu zagubienie tłumacza. Weźmy na przykład Groty: otrzymaliśmy zdawkowy opis ich wykorzystania i… to wszystko. Tak poważny element świata powinien otrzymać w tym miejscu przynajmniej zdanie czy dwa dodatkowych wyjaśnień. Albo dziesięć zdań. Albo kilka akapitów… Właściwie te pierwsze strony Ogrodów Księżyca, a może całe Ogrody Księżyca, cierpią na deficyt wspomnianych wyjaśnień – ale nie taki, z jakim mamy do czynienia w późniejszych tomach, nie mam na myśli zagadek czy uzupełniających się wątków. Nie, chodzi o skróty myślowe: brak opisów rzeczy, które powinny być opisane w chwili ich pojawienia się na scenie albo nieakcentowanie osobliwości (kto był zdziwiony, kiedy dowiedział się, że Napańczycy naprawdę mają niebieską skórę, ręka do góry).

W swojej analizie tych pierwszych fragmentów Amanda dokonała świetnej obserwacji – te wiersze i poemaciki poprzedzające każdy rozdział, tak, te zazwyczaj zbędne w innych książkach fantasy pompatyczne dyrdymały, mają znaczenie. Ileż razy stukałem się w czoło, czytając (już po skończeniu całości) Wołanie do cienia? Dużo. Przyznam, że nie każdemu może się podobać taka gra w skojarzenia i dyskretne puszczanie oka, usłyszałem nawet kiedyś, że czytelnik nie jest po to, żeby robić z książki notatki, ale powiem wam, że kiedy człowiek nie ma wszystkich rozwiązań podanych na tacy i musi się o nie starać, czuje zdecydowanie większą satysfakcję z lektury. Szkoda, że nie miałem takiego podejścia przy Ogrodach Księżyca – oszczędziłoby mi to późniejszego gorączkowego wertowania kartek.

Jest jeszcze jedna rzecz, którą chciałbym poruszyć na zakończenie tego pierwszego posta, a czego z pewnością Bill i Amanda nie poruszą: polskie tłumaczenie. Michał Jakuszewski odwalił kawał naprawdę dobrej roboty, dlatego teraz, wracając do Ogrodów, czuję wielki zawód, że wtedy, na samym początku, nie miał tyle śmiałości do nazewnictwa, co obecnie. Bardzo żałuję, że wiele nazw pozostało nieprzetłumaczonych, że Nightchill to Nightchill, a Tattersail to Tattersail (a Pale to nie Blade). Raz, że anglicyzmy kłują w oko, dwa, że gryzie się to z resztą sagi. Mam cichą nadzieję, że jeśli kiedyś Mag zdecyduje się opublikowań nowe wydanie Ogrodów, to dokona tych kilku kosmetycznych zmian.

I to by było na tyle, jeśli idzie o pierwszą odsłonę „wielkiego ponownego czytania”. Wiem, że moje streszczenie i analiza treści są bardzo pobieżne, ale niestety nie dysponuję czasem potrzebnym na coś więcej – chętnych wnikliwego opisu ‘scena po scenie‘ ponownie skieruję ku oficjalnej serii artykułów. Mam nadzieję, że mi to wybaczycie i w razie czego uzupełnicie istotne braki lub wskażecie rażące błędy. Do następnego wpisu.

Świat Gier Planszowych

2010-07-09T18:11:00.003+02:00

W najnowszym numerze (14) Świata Gier Planszowych można znaleźć wywiad ze mną - opowiadam w nim o Zagładzie Atlantydy, grach, moim pisaniu i wielu innych, niezmiernie niezmiernie interesujących rzeczach. Zapraszam do lektury.

Recenzja. Himalaje

2010-07-09T18:09:00.002+02:00

Po długiej przerwie i zupełnie niefantastycznie. Większość czytelników, jeśli w ogóle słyszała o Michaelu Palinie, będzie go kojarzyć z jego pracą nad skądinąd wyśmienitym Latającym Cyrkiem Monthy Pythona. Z jednej strony bardzo słusznie, bo twórczość tej grupy brytyjskich komików to kulturowy ewenement, z drugiej to trochę niesprawiedliwe, bo jej rozpad miał miejsce w latach siedemdziesiątych (nie liczę reunionów w postaci kinowych filmów), a każdy z pythonowców kontynuował swoją karierę w innym, czasem niespodziewanym kierunku. I chyba najciekawszą z tych post-Pythonowich ścieżek życia obrał właśnie Michael Palin – został m.in. podróżnikiem, dziś pisze książki i kręci programy telewizyjne dla BBC.

Himalaje to właśnie jedna z jego książek podróżniczych – zgadnijcie, jaki region opisuje – zapis prawie półrocznej eskapady przez dziewięć rejonów (siedem państw) u stóp i w cieniu Dachu Świata. Szybko zaznaczę, że ta wyprawa została również sfilmowana (powstał serial o tym samym tytule) - to dla tych, którzy mają więcej czasu i mogą przysiąść na kilka godzin przed telewizorem - jak również wydawana w formie audiobooka, czytanego przez samego Palina – to akurat dla tych, którzy znają dostatecznie dobrze język angielski.

Recenzując książkę podróżniczą staję przed osobliwym problemem, bo nie sposób mi ocenić jej trafności ani prawidłowości, czy też zweryfikować większość zawartych w niej faktów, muszę więc niejako zawierzyć narratorowi, że to, o czym opowiada, jest takim, jakim to opisuje, a wydarzenia potoczyły się tak, a nie inaczej. Na szczęście Michael Palin jest w tej roli wiarygodny. Czytelnikowi jawi się jako szczery, prostolinijny gawędziarz, kiedy trzeba nie szczędzi słowa krytyki, nie sili się też na wymuszony humor – częsty grzech narratorów, chcących przypodobać się swojemu audytorium – jest pogodny, czasem zabawny, czasem refleksyjny. Jedyne, co mógłbym mu zarzucić, to prześwitujący tu i ówdzie patos, ale wyobrażam sobie, że w obliczu najwyższych gór świata, ja również czułbym uniesienie i respekt, więc może ta wzniosłość jest najlepszym świadectwem potęgi Himalajów.

Palin opisuje mijane krainy przekrojowo i nie stara się o zachowanie jakiejkolwiek systematyczności. Raz skupi się na miejscowym sporcie, innym razem na faunie, warunkach życia, życiu religijnym czy politycznym, na lokalnym show-biznesie kończąc. Takie podejście ma swoje wady i zalety. Opowieść snuta w ten sposób jest bardzo zajmująca, interesująca, posiada spójną, chronologiczną konstrukcję wewnętrzną, nagradza czytelnika poczuciem progresji, wędrówki. Jednocześnie wiedza, którą otrzymujemy, jest fragmentaryczna – to bardziej pocztówka lub właśnie film z podróży, niż próba szczegółowego opisania tamtych regionów, bliżej jej do dawnych pamiętników podróżników, niż pracy dydaktycznej - Himalaje nie posłużą nikomu za przewodnik turystyczny, ale w wielu na pewno rozbudzą apetyt na orientalną wyprawę.

Zupełnie incydentalnie książka Palina porusza ważny, zwłaszcza dla regionów rozwijających się, problem globalizacji i dyfuzji kulturowej. Co i rusz stajemy w obliczu scenek, gdzie tradycyjne, zazwyczaj wiejskie życie jest zestawione z naporem obcej kultury (przede wszystkim Zachodu, ale również Chin i Indii), pasterze jaków chadzają w najnowszych parach sportowych butów , buddyjskie klasztory stoją obok szkół im. Coca-coli (to nie jest żart), dawne zwyczaje koegzystują i mieszają się w kolorową, wciąż zmieniającą się tapiserię ze zdobyczami nowoczesności, przede wszystkim z często agresywnym konsumpcjonizmem. Nie sposób nie uśmiechnąć się po przeczytaniu fragmentu o schrystianizowanych łowcach głów, ale też nie można nie poczuć niepokoju na myśl o wykorzenianiu rdzennych kultur, zastępowanych homogenicznymi wzorami zachodniego świata.

Himalaje Michaela Palina opisują bardzo dynamiczny region świat. Przez sześć lat od ich napisania tamtejsza sytuacja mogła się już diametralnie zmienić (sytuacja w Pakistanie zmieniała się już wielokrotnie), ale to paradoksalnie czyni tę książkę jeszcze bardziej wartościową – jest jak zatopiony w bursztynie ruch, tym cenniejszy, że tak ulotny.

Ufff

2010-07-07T20:51:00.002+02:00

Ponad miesiąc? Aż tyle czasu minęło od ostatniego wpisu? No cóż, niewiele mam na swoje usprawiedliwienie: praca mnie zakopała. Aż wstyd się przyznać, ale przez ten długi miesiąc nie przeczytałem żadnej książki – czytałem, to prawda – ale skończę ją dopiero dziś. Więc… zapraszam jutro na recenzję „Himalajów” Michaela Palina (tak, tego), później zabiorę się za Dworzec Perdido (wreszcie!). Zamierzam też zamieszczać więcej tekstów publicystycznych, zaczynając od podczepienia się pod re-read pewnego bardzo popularnego cyklu. Stay tuned.

It's hour came round at last... Śmiertelny bóg

2010-06-02T15:42:00.012+02:00

Pisząc tego newsa, cieszę się jak dzieciak: na oficjalnej stronie SuperNowej pojawiła się zapowiedź mojej debiutanckiej powieści, pt. Śmiertelny bóg:

ŚMIERTELNY BÓG to powieść łącząca w sobie elementy horroru i militarnej sensacji. Trwa II wojna światowa. Niemcy odnoszą miażdżące sukcesy dzięki odkryciu niezwykłej formy energii. Jednak za postęp techniczny trzeba zapłacić wysoką cenę...

Reiner Erhard, bezgranicznie oddany Führerowi kapitan gestapo, trafia na trop starożytnego spisku, sięgającemu korzeniami czasów krucjat. Wbrew sobie podejmuje grę o III Rzeszę – albo o ludzkość. Nikomu nie może zaufać, realny świat co chwila przeistacza się w śniony na jawie koszmar i nic nie jest tym, czym się wydaje (źródło: SuperNowa).

Autorem okładki jest niezmiernie utalentowany Tomasz Maroński.

Myślę, że wielbiciele horroru z łatwością domyślą się, do jakiej konwencji nawiązuje Śmiertelny... a jeśli nie, w najbliższym czasie postaram się uzupełnić tę lukę w wiedzy. Stay tuned.